Tư liệu
Giới thiệu các hệ thống quản lý chất lượng.
Tư liệu khảo cứu
Khoa học công nghệ
LÊ ĐỨC THỌ
2002
Một số tài liệu bạn cần đăng nhập với tư cách thành viên thì mới có thể tải toàn văn nội dung vê theo luật sở hữu trí tuệ.
Cho phép tải công cộng

Ngày nay trong đời sống xã hội, trong giao lưu kinh tế, chất lượng sản phẩm hàng hóa và dịch vụ có vai trò hết sức quan trọng và đang trở thành một thách thức lớn đối với các quốc gia. Trong cuộc cạnh tranh ở quy mô toàn cầu hiện nay chất lượng đã trở thành yếu tố then chốt. Ðể duy trì chất lượng với hiệu quả kinh tế cao, các doanh nghiệp không thể áp dụng từng biện pháp riêng lẻ mà phải giải quyết một cách đồng bộ. Nói cách khác trong mọi hoạt động của doanh nghiệp cần triển khai các hệ thống quản lý chất lượng có hiệu lực và hiệu quả cao. Các hệ thống này giúp cho doanh nghiệp liên tục cải tiến chất lượng, thỏa mãn khách hàng và người thường xuyên cộng tác với doanh nghiệp.

Trên thế giới hiện nay các nhà nghiên cứu chất lượng đã xây dựng nhiều mô hình hệ thống quản lý chất lượng khác nhau để đáp ứng các mục tiêu và quy mô khác nhau của doanh nghiệp. Trong số các hệ thống quản lý chất lượng này, hệ thống quản lý chất lượng toàn diện (TQM), hệ thống đảm bảo chất lượng ISO-9000, hệ thống chất lượng Q-Base,... được nhiều nước trên thế giới áp dụng và đã mang lại hiệu quả đáng kể.

1. Hệ thống đảm bảo chất lượng  ISO-9000

ISO-9000 là bộ tiêu chuẩn do Tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn hóa ban hành nhằm đưa ra các chuẩn mực cho hệ thống quản lý chất lượng và có thể áp dụng rộng rãi trong các lĩnh vực  sản xuất, kinh doanh và dịch vụ. Nó đề cập đến các lĩnh vực chủ yếu trong quản lý chất lượng: Chính sách về chỉ đạo chất lượng, nghiên cứu thị trường, thiết kế triển khai sản phẩm và quá trình cung ứng, kiểm soát quá trình, bao gói, phân phối, dịch vụ sau khi bán hàng, xem xét đánh giá nội bộ, đào tạo... ISO-9000 là tập hợp các kinh nghiệm quản lý tốt nhất đã được thực thi ở nhiều quốc gia, khu vực và được chấp nhận thành tiêu chuẩn quốc gia của nhiều nước. Chứng chỉ về sự phù hợp với ISO-9000 là giấy thông hành để các doanh nghiệp vào được các thị trường chủ yếu trên thế giới. ISO-9000 được áp dụng trong 4 tình huống sau:

- Hướng dẫn để quản lý chất lượng trong các doanh nghiệp: Doanh nghiệp áp dụng hệ thống chất lượng để nâng cao khả năng cạnh tranh của mình, thực hiện các yêu cầu đối với chất lượng sản phẩm một cách tiết kiệm nhất.

- Theo hợp đồng giữa doanh nghiệp và khách hàng: Khách hàng đòi hỏi doanh nghiệp phải áp dụng mô hình đảm bảo chất lượng cụ thể trong bộ ISO-9000 để đảm bảo cung cấp sản phẩm đáp ứng yêu cầu.

- Ðánh giá và thừa nhận của bên thứ hai: Khách hàng đánh giá hệ thống chất lượng của doanh nghiệp.

- Chứng nhận của bên thứ ba: Hệ thống đảm bảo chất lượng của doanh nghiệp được Tổ chức chứng nhận (bên thứ ba) đánh giá và cấp chứng chỉ.

Bộ ISO-9000 gồm 17 tiêu chuẩn theo các chủ đề, riêng phần các mô hình đảm bảo chất lượng có các tiêu chuẩn sau:

- ISO-9001:1994 Hệ thống chất lượng, mô hình đảm bảo chất lượng trong thiết kế, triển khai, sản xuất, lắp đặt và dịch vụ.

- ISO-9002:1994 Hệ thống chất lượng, mô hình đảm bảo chất lượng trong sản xuất, lắp đặt và dịch vụ.

- ISO-9003:1994 Hệ thống chất lượng, mô hình đảm bảo chất lượng trong kiểm tra và thử nghiệm cuối cùng.

- ISO-9004:1994 Các tiêu chuẩn quản trị chất lượng và đảm bảo chất lượng - hướng dẫn sử dụng.

Trong ISO-9001 có khoảng 230 yêu cầu và được cô đọng thành 10 yêu cầu: Nhiệm vụ và mục đích của tổ chức; hệ thống quản lý; các yêu cầu của khách hàng; quản lý các quy trình làm việc; các nhập lượng của quy trình; các quy trình phát triển công việc; kiểm soát các quy trình; kết quả xử lý; cải tiến các quy trình làm việc; bảo đảm các quy trình làm việc.

2. Hệ thống quản lý chất lượng toàn diện (TQM)

Lý thuyết về quản lý chất lượng toàn diện dựa trên ba luận điểm cơ sở:

- Thứ nhất, một điều có thể coi là tiên đề là không tài nào đảm bảo được chất lượng bằng cách kiểm nghiệm, tức là dùng các biện pháp kiểm tra kỹ thuật, chất lượng cần phải nhập thân vào chế phẩm ngay từ bước nghiên cứu, thiết kế đầu tiên.

- Thứ hai, các nhà khoa học trên thế giới đều nhấn mạnh rằng trong số các vấn đề có liên quan đến chất lượng chỉ có 15-20% là lỗi của những người trực tiếp thi hành và công nhân, còn 80-85% là lỗi do hệ thống quản lý sản xuất không hoàn hảo mà trách nhiệm vận hành hệ thống thuộc về ban lãnh đạo.

- Thứ ba, quá trình hình thành chất lượng bao trùm lên toàn bộ hoạt động kinh tế - sản xuất của xí nghiệp, trong đó có sự tham gia thực tế của hết thảy mọi phòng ban chức năng và toàn bộ công nhân viên của doanh nghiệp.

TQM có hai mục tiêu liên quan với nhau là: thói quen cải tiến và kỳ vọng hoàn thiện. Kỳ vọng hoàn thiện được xem là mục tiêu chủ yếu giúp giải quyết việc giáo dục công nhân có thói quen không ngừng cải tiến sản phẩm để đạt tới sự hoàn thiện.

Các chuyên gia hàng đầu về quản lý chất lượng trên thế giới đều có chung một quan điểm thừa nhận không có con đường tắt nào dẫn tới chất lượng, không có mẹo vặt nào giúp đạt được kết quả và sự cải tiến như yêu cầu đòi hỏi. Ðiều này chỉ có thể đạt được bằng sự quyết tâm của toàn cơ quan thông qua việc mở rộng đào tạo và thu hút tất cả các nhân viên tham gia.

Khái niệm quản lý chất lượng toàn diện thực ra rất đơn giản. Mỗi bộ phận trong tổ chức đều có những khách hàng riêng của mình, dù ở bên trong hay bên ngoài và do đó phải xác định xem khách hàng yêu cầu những gì để sau đó tổ chức thỏa mãn chúng một cách hợp lý nhất, hình thành nội dung cách tiếp cận chất lượng toàn diện. Việc này đòi hỏi phải đáp ứng một vài điều kiện: một hệ thống quản lý chất lượng tốt; kiểm soát bằng thốùng kê và tinh thần hợp tác nhóm. Những điều kiện này bổ sung cho nhau theo nhiều cách và yêu cầu có sự cam kết thống nhất đối với chất lượng đề ra và phải được bắt đầu từ lãnh đạo cao nhất và thấm nhuần trong toàn doanh nghiệp.

Các công đoạn trong TQM là: Am hiểu về chất lượng; cam kết và chính sách; công tác tổ chức vì chất lượng; đo lường chất lượng; lập kế hoạch chất lượng; thiết kế đạt chất lượng; hệ thống vì chất lượng; năng lực để đạt chất lượng; kiểm soát chất lượng; hợp tác nhóm vì chất lượng; đào tạo và huấn luyện về chất lượng; thực hiện quản lý chất lượng toàn diện.

3. Hệ thống chất lượng Q-Base

Hệ thống chất lượng Q-Base là hệ thống quản lý chất lượng do Tổ chức Telarc của New Zealand đưa ra. Hệ thống Q-Base sử dụng chính các nguyên tắc của ISO-9000 nhưng đơn giản hơn và dễ áp dụng hơn. Hệ thống Q-Base là lý tưởng đối với các doanh nghiệp mới chập chững trên con đường chất lượng và những doanh nghiệp nhỏ. Mặc dù đơn giản và dễ áp dụng nhưng Q-Base chứa đựng đầy đủ những yếu tố cơ bản của một hệ thống quản lý chất lượng, giúp doanh nghiệp kiểm soát được các lĩnh vực chủ chốt trong hoạt động của mình. Q-Base tập trung việc phân công trách nhiệm và giao quyền hạn cho mọi nhân viên chịu trách nhiệm về công việc của mình.

Hệ thống Q-Base đề cập đến các lĩnh vực trong quản lý chất lượng: Chính sách và chỉ đạo về chất lượng, xem xét hợp đồng với khách hàng, quá trình cung ứng, kiểm soát nguyên vật liệu, kiểm soát quá trình, kiểm soát thành phẩm, xem xét đánh giá nội bộ, kiểm soát tài liệu, đào tạo, cải tiến chất lượng. Hệ thống Q-Base là tập hợp các kinh nghiệm quản lý chất lượng đã được thực thi tại New Zealand và một số quốc gia khác như Australia, Canada, Thụy Ðiển, Ðan Mạch...

Hệ thống Q-Base được áp dụng trong hướng dẫn để quản lý chất lượng các doanh nghiệp; theo hợp đồng giữa doanh nghiệp và khách hàng; chứng nhận của bên thứ ba.

Việc xây dựng hệ thống chất lượng theo Q-Base có thể được tiến hành qua 3 giai đoạn sau:

- Phân tích tình hình và hoạch định: Lãnh đạo doanh nghiệp xác định vai trò của chất lượng, có sự cam kết về xây dựng hệ thống quản lý chất lượng, tổ chức quản lý việc xây dựng và thực hiện hệ thống chất lượng, khảo sát hệ thống kiểm soát chất lượng hiện có và thu thập các chính sách chất lượng.

- Xây dựng hệ thống chất lượng và triển khai áp dụng: Ðào tạo từng cấp về Q-Base, thực hiện chính sách chất lượng theo các yêu cầu của Q-Base, viết các thủ tục chỉ dẫn công việc, viết sổ tay chất lượng...

- Hoàn chỉnh: Doanh nghiệp tổ chức đánh giá nội bộ, đề xuất các hành động khắc phục, làm đơn xin chứng nhận...

Tùy theo điều kiện và khả năng thực tế, các doanh nghiệp có thể tự nghiên cứu, xem xét để chọn lựa áp dụng mô hình hệ thống quản lý chất lượng phù hợp và mang lại hiệu quả cao nhất.

LÊ ĐỨC THỌ
Chi cục tiêu chuẩn đo lường chất lượng Lâm Đồng

Góp ý của bạn đọc

Nhập mã bảo vệ
Hình ảnh CAPTCHA
Nhập mã Hiển thị ở trên vào hộp dưới đây