Đăng nhập
Tư liệu

Tư liệu KH&CN

Một số vấn đề đặt ra và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đào tạo trí thức dân tộc thiểu số tại chỗ ở Lâm Đồng
Ấn phẩm KHCN
Khoa học công nghệ
TS. Nguyễn Thị Bích Thu, ThS. Ngô Thị Trinh - Học viện dân tộc
2020
Một số tài liệu bạn cần đăng nhập với tư cách thành viên thì mới có thể tải toàn văn nội dung vê theo luật sở hữu trí tuệ.
Cho phép tải công cộng

Xác định tầm quan trọng của đội ngũ trí thức dân tộc thiểu số (DTTS) tại chỗ trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, trong những năm qua, Lâm Đồng đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm xây dựng, phát triển đội ngũ trí thức và tổ chức thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả. Nhờ đó, công tác đào tạo trí thức DTTS tại chỗ đã có nhiều chuyển biến tiến bộ; tỷ lệ học sinh, sinh viên người DTTS tại chỗ tốt nghiệp đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác đào tạo trí thức DTTS tại chỗ ở Lâm Đồng cũng còn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập, đặt ra nhiều vấn đề cần tập trung giải quyết.

Thứ nhất, số lượng trí thức DTTS tại chỗ ở Lâm Đồng có việc làm ổn định còn ít và thấp hơn nhiều so với các dân tộc khác. Đến năm 2018, tại huyện Lâm Hà, chỉ có 15% sinh viên tốt nghiệp có việc làm.

Thứ hai, trí thức dân tộc tại chỗ chủ yếu được đào tạo về các ngành chính trị, văn hóa, xã hội; còn thiếu đội ngũ trí thức về các ngành mũi nhọn phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh như kinh tế, tài chính, ngân hàng, lâm nghiệp, trồng trọt. Cơ cấu đội ngũ cán bộ, công chức người DTTS không đồng đều giữa các cấp, ngành, cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước,... Càng ở cấp cao, số lượng và tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức người DTTS càng thấp. Năm 2018, tỉnh Lâm Đồng có 24,1% số dân là đồng bào DTTS nhưng chỉ có 2.000 cán bộ, công chức cấp xã trở lên là người bản địa trong tổng số gần 30.000 cán bộ, công chức, viên chức của toàn tỉnh; chủ yếu tập trung ở các đơn vị sự nghiệp giáo dục, y tế; trong cơ quan hành chính nhà nước, tỷ lệ đồng bào DTTS chiếm rất thấp. Trong các lĩnh vực khác như kinh tế, tài chính ngân hàng, thống kê, kiến trúc, xây dựng, giao thông vận tải..., không có hoặc rất ít trí thức người DTTS tại chỗ.

Thứ ba, chất lượng đào tạo trí thức DTTS tại chỗ còn thấp so với mặt bằng các dân tộc khác trong cả nước. Mặc dù công tác đào tạo đội ngũ trí thức DTTS tại chỗ có chuyển biến tích cực, song có thể nói Lâm Đồng đang thiếu hụt trầm trọng nguồn trí thức DTTS tại chỗ.

Thứ tư, phân bố trí thức DTTS tại chỗ chưa hợp lý, không đồng đều, tập trung chủ yếu tại thành phố, thị trấn.

Tình trạng đào tạo trí thức dân tộc ở Lâm Đồng còn tồn tại những hạn chế trên do nhiều nguyên nhân, trong đó, một số nguyên nhân chủ yếu là:

- Điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn. Do trình độ phát triển thấp về kinh tế - xã hội, trong tập quán, tâm lý của đồng bào các dân tộc, vấn đề học hành, nghề nghiệp chưa trở thành nhu cầu cần thiết. Trình độ dân trí thấp, tình trạng mù chữ của cư dân trong độ tuổi lao động còn chiếm tỷ trọng lớn, cùng những tập tục lạc hậu là những nguyên nhân gây cản trở quá trình hình thành đội ngũ trí thức DTTS. Bên cạnh đó, đời sống của đa số đồng bào DTTS còn nghèo, không đủ khả năng cho con đi học dù đã có các chính sách hỗ trợ; đây là một thực tế cần phải khắc phục.

- Chủ trương, chính sách hỗ trợ phát triển giáo dục vùng DTTS còn bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế, đòi hỏi phải sửa đổi, bổ sung cho phù hợp. Chính sách ưu tiên, đãi ngộ trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ người DTTS chưa hợp lý; sự ưu tiên về điểm trong thi, xét tuyển làm hạn chế tinh thần nỗ lực phấn đấu vươn lên, tạo tâm lý ỷ lại. Cơ chế, chính sách về tài chính cho các trường phổ thông dân tộc nội trú đã lạc hậu. Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ phải theo nhu cầu công việc và vị trí việc làm. Nhiều sinh viên người DTTS có trình độ, sau khi ra trường không được tuyển dụng vì không có ngành, nghề phù hợp hoặc bố trí, sử dụng không hợp lý với chuyên môn được đào tạo đã làm ảnh hưởng đến hiệu quả công tác. Ngoài ra, chỉ tiêu về biên chế, nhu cầu vị trí việc làm tại các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp gần như đã bão hòa, do đó, việc giải quyết, bố trí việc làm cho sinh viên người DTTS sau khi tốt nghiệp còn gặp nhiều khó khăn.

- Công tác phát triển đội ngũ trí thức DTTS tại chỗ còn nhiều hạn chế. Tạo nguồn là khâu quan trọng nhất của quá trình đào tạo. Mặc dù tỉnh Lâm Đồng đã chủ động trong việc tạo nguồn cho giáo dục chuyên nghiệp như lập hệ thống trường dân tộc nội trú, trường dự bị đại học nhưng số lượng học sinh DTTS đến học rất ít, nên nguồn cung cấp cho giáo dục chuyên nghiệp thường bị động. Hàng năm, các trường đều không đạt chỉ tiêu do không đủ điều kiện theo chế độ cử tuyển. Tiến độ và chất lượng tạo nguồn cán bộ người DTTS vẫn chưa đáp ứng yêu cầu; hiện tỷ lệ cán bộ, công chức các khối đảng, đoàn thể và hành chính nhà nước trên địa bàn tỉnh chưa qua đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ chiếm 12,4%, chưa qua đào tạo lý luận chính trị là 71,55%. Chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ người DTTS chưa thật sự gắn kết với công tác quy hoạch và yêu cầu nhiệm vụ thực tiễn. Việc quy hoạch để đào tạo, bồi dưỡng dài hạn nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý chưa được quan tâm đúng mức, chưa chủ động về nguồn cán bộ, chưa bố trí hợp lý về cơ cấu. Nội dung chương trình đào tạo, bồi dưỡng còn nhiều bất cập, nặng về lý luận chung, thiếu những nội dung quản trị hành chính, phương pháp phát triển tư duy, kỹ năng quản lý xã hội và xử lý rủi ro.

- Đội ngũ giáo viên, giảng viên người DTTS tại các trường cao đẳng, đại học ở Lâm Đồng còn thiếu. Trình độ, năng lực của giảng viên còn nhiều hạn chế, làm ảnh hưởng lớn đến chất lượng đào tạo.

- Chế độ sử dụng, ưu đãi đối với trí thức DTTS tại chỗ ở Lâm Đồng trong nhiều năm qua vẫn chưa được coi trọng. Môi trường và điều kiện hoạt động của trí thức ở nhiều địa phương chưa thực sự công bằng, dân chủ; cơ sở vật chất thiếu thốn, không bảo đảm cho hoạt động nghiên cứu và giảng dạy của đội ngũ trí thức trong các trường đại học. Chưa có chế độ, chính sách phù hợp để thu hút, tuyển dụng trí thức về công tác tại vùng sâu, vùng xa.

Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đào tạo trí thức DTTS tại chỗ ở Lâm Đồng hiện nay

Để phát huy những thành tựu đã đạt được, khắc phục các hạn chế, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác đào tạo đội ngũ trí thức DTTS ở Lâm Đồng, trong thời gian tới, cần chú trọng thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau:

Tiếp tục cải cách và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo

Đổi mới chương trình, nội dung, phương thức đào tạo, bồi dưỡng và phương pháp giảng dạy cho phù hợp với từng đối tượng cán bộ người DTTS.

Chương trình đào tạo, bồi dưỡng cần sát với thực tế; phải gắn liền với nhu cầu phát triển của tỉnh Lâm Đồng hiện nay; có sự liên kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp. Nội dung đào tạo, bồi dưỡng phải đảm bảo trang bị đủ kiến thức, kỹ năng sống, kỹ năng thực hành nghề nghiệp cho sinh viên, học viên. Tích cực đổi mới phương pháp dạy học, biến quá trình đào tạo thành tự đào tạo; đa dạng hóa các ngành, nghề đào tạo; đổi mới giáo trình… Đa dạng hóa loại hình đào tạo, kết hợp đào tạo đại hoc, trung học và công nhân kỹ thuật, kết hợp giữa đào tạo chính quy dài hạn và đào tạo có giai đoạn, đào tạo tại chức; giữa đào tạo trong nước và đào tạo ở nước ngoài.

Cần mở rộng hệ thống trường dân tộc nội trú tạo điều kiện để con em DTTS tại chỗ có cơ hội học tập

Trong môi trường dân tộc nội trú, con em đồng bào các DTTS tại chỗ có điều kiện để học tập, dễ có sự hoà nhập, tự tin, từ đó sẽ ham thích học tập hơn. Vì thế, việc tập trung phát triển hệ thống trường dân tộc nội trú, thông qua việc đào tạo ở các trường dân tộc nội trú, lựa chọn học sinh có triển vọng cho đi đào tạo ở bậc cao hơn, coi đây là nguồn bổ sung cán bộ chủ yếu và quan trọng cho tỉnh.Tuy nhiên, hiện nay, hệ thống trường dân tộc nội trú thường được xây dựng ở trung tâm thị trấn, thị tứ, ở các vùng sâu, xa và khó khăn dường như không có. Vì vậy, nhiều con em có hoàn cảnh khó khăn sẽ không có điều kiện đến trường; một số phải bỏ học giữa chừng vì nhà quá xa trường…

Đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng trí thức DTTS

Muốn nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đào tạo trí thức DTTS tại chỗ, cần có đội ngũ trí thức vững vàng về chuyên môn, nghiệp vụ; chuẩn mực về đạo đức, lối sống. Do đó, cần tập trung đầu tư đào tạo và đào tạo lại để nâng cao phẩm chất, năng lực của đội ngũ trí thức làm lực lượng nồng cốt phát triển giáo dục, khoa học và công nghệ nói chung, đào tạo trí thức nói riêng.

Để thực hiện được điều đó, cần có chiến lược trong xây dựng, bố trí và sử dụng lực lượng trí thức một cách phù hợp; tạo môi trường thuận lợi để trí thức phấn đấu vươn lên và khẳng định bản thân, phát huy khả năng sáng tạo, nâng cao năng suất làm việc, tạo ra những sản phẩm trí tuệ tốt, hữu ích. Thường xuyên chăm lo bồi dưỡng phẩm chất, hoàn thiện, phát triển năng lực, đảm bảo có đủ tài, đức, có tâm trong hoạt động nghề nghiệp.

Có chế độ đãi ngộ thỏa đáng, tôn vinh đội ngũ trí thức hiện có của tỉnh Lâm Đồng hiện nay

Cần có cơ chế, chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài một cách hợp lý, bảo đảm cho trí thức có mức thu nhập tương xứng với chất xám bỏ ra. Ngoài ra, tỉnh Lâm Đồng cũng cần nghiên cứu, điều chỉnh các chính sách về chế độ đãi ngộ phù hợp đối với đội ngũ trí thức DTTS tại chỗ như nâng phụ cấp chuyên môn, khu vực...

Cùng với việc thực hiện tốt công tác cử tuyển hàng năm cho học sinh là con em đồng bào các DTTS, phải coi trọng việc xây dựng kế hoạch tiếp nhận, bố trí, sử dụng hợp lý số sinh viên sau khi tốt nghiệp. Đây là một trong những giải pháp tối ưu để vừa đào tạo, vừa sử dụng hiệu quả, lâu dài nguồn nhân lực DTTS chất lượng cao. Đặc biệt, lãnh đạo chính quyền các cấp, ngành cần mạnh dạn bố trí việc làm cho các sinh viên DTTS sau khi ra trường.

Có chế độ ưu đãi đặc biệt đối với những nhà khoa học, nhà sư phạm đầu đàn, chuyên gia kỹ thuật đầu ngành, công nhân bậc cao, các nhà khoa học đang đảm nhiệm những nhiệm vụ quan trọng trong lĩnh vực nghiên cứu phát triển, có những đóng góp quan trọng trong quá trình xây dựng quê hương.

Như vậy, sau 20 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, đội ngũ trí thức Lâm Đồng nói chung và đội ngũ trí thức DTTS tại chỗ nói riêng đã có bước phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng; có những đóng góp tích cực trong các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, nhất là hoạt động nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu khoa học và công nghệ tiên tiến, góp phần tạo sự đột phá, tăng tốc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Số 4/2020

Góp ý của bạn đọc

Nhập mã bảo vệ
Hình ảnh CAPTCHA
Nhập mã Hiển thị ở trên vào hộp dưới đây
HDT HTML

THƯ VIỆN VIDEO VÀ HÌNH ẢNH

VIDEO

 HÌNH ẢNH


HDT HTML
HDT NewsBlog

BẢN TIN KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Số 35/2020 - 28/09/2020
Số 35/2020 Xem thêm
Số 34/2020 - 28/09/2020
Số 33/2020 - 28/09/2020
Số 32/2020 - 10/09/2020
Số 31/2020 - 10/09/2020
HDT HTML
Thống kê truy cập
  • 6.362.942
  • Đang online: 89
  • Trong tuần: 4.938
  • Trong tháng: 141.039
  • Trong năm: 1.477.913