hội thảo khoa học
Tác động của khoa học vào sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đáp ứng hội nhập 22/02/2011 In trang

Lâm Đồng là tỉnh Tây Nguyên, dân số khoảng 1,2 triệu người. Tổng sản phẩm trên địa bàn toàn tỉnh năm 2010 đạt 23.314,3 tỷ đồng, tăng 16,9%, trong đó ngành nông, lâm, thủy sản 11.302,8 tỷ tăng 16,6%, công nghiệp, xây dựng 4.634,3 tỷ tăng 16,8%, dịch vụ 7.377,1 tỷ tăng 17,5 %. Cơ cấu kinh tế ngành nông, lâm, thủy sản 45,8%, công nghiệp, xây dựng 19,9%, dịch vụ 31,6%. Tốc độ tăng trưởng GDP năm 2010 đạt 13,3%, GDP bình quân đầu nguời 19,3 triệu đồng.

 UBND tỉnh Lâm Đồng luôn xác định công tác nghiên cứu và ứng dụng các đề tài dự án KHCN là một trong những nội dung quan trọng, là động lực, hoạt động chiều sâu có tác động rất lớn đến phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, do vậy trong tỉnh luôn có định hướng đầu tư các chương trình/dự án khoa học mang tính đột phá, giải quyết hài hòa giữa lý luận và thực tiễn phục vụ sản xuất và đời sống. Hoạt động khoa học và công nghệ trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng có nhiều khởi sắc, bám sát chương trình hành động đã được xây dựng, có nhiều nội dung phong phú phục vụ đắc lực cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Có thể nói với thành quả chung về kinh tế - xã hội của địa phương, khoa học và công nghệ của tỉnh đã từng bước cơ bản trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp. Trong đó có sự đóng góp trí tuệ của chủ nhiệm đề tài nghiên cứu khoa học các cấp, của các nhà quản lý khoa học trong tỉnh, sự triển khai kết quả nghiên cứu khoa học của một số ngành, địa phương và doanh nghiệp trong tỉnh. Một trong những đóng góp rõ nét nhất của hoạt động khoa học và công nghệ thời gian qua là sự tác động của nó vào chương trình nông nghiệp công nghệ cao, góp phần làm tăng trưởng kinh tế nông nghiệp và nông thôn.

Một số kết quả lớn của chương trình nông nghiệp công nghệ cao

Qua 7 năm thực hiện chương trình nông nghiệp công nghệ cao, kết quả thực tiễn đã khẳng định chương trình này có tác động lớn đến kinh tế - xã hội của Lâm Đồng. Thông qua chương trình đã nâng cao trình độ sản xuất nông nghiệp trên quy mô lớn, năng suất và chất lượng cây trồng vật nuôi tăng cao, thu hút nguồn vốn FDI trong nông nghiệp khá lớn. Đến nay đã có hàng chục doanh nghiệp với số vốn đăng ký hàng tỷ USD, doanh thu trên đơn vị diện tích tăng nhanh từ 27 triệu đồng/ha năm 2004 tăng lên 76 triệu năm 2010, gấp 2,3 lần bình quân cả nuớc, tốc độ tăng trưởng 9,4% gấp 3 lần bình quân cả nước. Giá trị xuất khẩu nông sản năm 2004 khoảng 90 triệu USD, đến năm 2010 đạt trên 245 triệu USD, chiếm 80% giá trị xuất khẩu của tỉnh. Chương trình nông nghiệp công nghệ cao đã góp phần xóa đói giảm nghèo, ổn định kinh tế - xã hội và trật tự an ninh nông thôn. Thông qua chương trình này đã hình thành một bộ phận doanh nghiệp và nông dân làm giàu từ việc ứng dụng sản xuất nông nghiệp theo hướng công nghệ cao.

Trong thời gian qua, tỉnh đã luôn đầu tư nghiên cứu các đề tài, dự án khoa học và công nghệ nhằm thực hiện chương trình nông nghiệp công nghệ cao mà đặc biệt là những định hướng nghiên cứu trong sản canh tác, công nghệ sau thu hoạch, chế biến và xuất khẩu nông sản tỉnh Lâm Đồng, điều này được thể hiện những kết quả cơ bản như sau:

Trong lĩnh vực chọn tạo, nhân giống và ứng dụng giống cây trồng, vật nuôi mới

Việc ứng dụng giống cây trồng, vật nuôi mới có năng suất cao, chất lượng tốt luôn được tỉnh Lâm Đồng chú trọng. Hiện nay, tỉnh Lâm Đồng là một trong những địa phương có diện tích áp dụng giống cây trồng mới cao trong toàn quốc, đặc biệt là các giống rau, hoa, chè chất lượng cao, các dòng cà phê cao sản, giống lúa chất lượng cao, giống bắp mới; tỷ lệ giống mới trong tổng đàn vật nuôi ngày càng tăng.

Toàn tỉnh hiện có trên 100 loại rau, 80 loại hoa, 2 giống chè cao sản, 4 giống chè chất lượng cao, 3 giống dâu tằm mới, 6 dòng cà phê vối cao sản được trồng và khai thác hàng hóa. Tỷ trọng giống mới đối với rau, hoa chiếm 80%; đối với cây lương thực (lúa, bắp) chiếm 90%; các giống cây công nghiệp dài ngày: chè 46%, dâu tằm 30%. cà phê 20%. Ngoài ra, hiện Lâm Đồng còn có một số giống cây ăn quả mới mà các địa phương khác trong cả nước chưa trồng được như cam cara của Úc, nho Ý, nho Pháp.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, đàn bò vàng địa phương ngày càng được sind hóa và là một trong ít địa phương của cả nước có đàn bò sữa số lượng lớn (khoảng trên 3000 con). Đàn heo được phát triển theo hướng giống heo nạc chiếm tới 40% trên tổng đàn. Là một tỉnh vùng cao nguyên, với lợi thế về khí hậu, tỉnh Lâm Đồng là tỉnh duy nhất ở miền Nam đầu tư và thành công trong việc phát triển nuôi cá nước lạnh (cá Hồi vân, cá tầm Nga). Giá trị kinh tế trên đơn vị diện tích đạt cao nhất trong chương trình nông nghiệp công nghệ cao (4,5 tỷ đồng/ha/năm). Thông qua các đề tài nghiên cứu khoa học đã cho sinh sản nhân tạo cá Hồi vân tại Lâm Đồng, đây là triển vọng lớn góp phần hạ giá thành sản xuất cá Hồi vân trong tương lai. Có thể nhận thấy rõ rằng, việc nhân giống và sử dụng giống cây trồng, vật nuôi mới với tỷ lệ cao đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nông sản của tỉnh Lâm Đồng.

Một trong những bước đột phá, ứng dụng công nghệ sinh học trong thực tiễn có quy mô rộng là việc nhân giống in vitro thực vật ở Lâm Đồng rất thành công và có hiệu quả cao tác động đến kinh tế - xã hội của địa phương. Tốc độ phát triển công nghệ nhân giống in vitro ở Lâm Đồng luôn tăng nhanh hàng năm, đến nay toàn tỉnh có 48 cơ sở ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô thực vật (riêng tại thành phố Đà Lạt có 40 cơ sở), hàng năm cung cấp cho thị trường trên 20 triệu cây giống cấy mô thực vật chủ yếu là sản xuất các giống, rau hoa cao cấp và cây dược liệu; là địa phương duy nhất trong cả nước có những doanh nghiệp hàng năm xuất khẩu 7 triệu cây giống in vitro, chiếm 30% số lượng cây giống in vitro của tỉnh.

Về vi sinh ứng dụng trong lĩnh vực phân bón hữu cơ vi sinh, phân sinh học

Trong những năm qua, từ các kết quả nghiên cứu khoa học, Sở Khoa học và Công nghệ, cùng với Sở Nông nghiệp và PTNT thường xuyên khuyến cáo sản xuất sử dụng các sản phẩm phân bón hữu cơ vi sinh và phân bón sinh học trong sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, các sản phẩm phân bón có chứa các nhóm vi sinh vật chuyển hóa xenlulo và ligno xenlulo là các loài Aspegillus Niger, Trichoderma reesei, Aspegillus sp., Penicillium sp. Ngoài ra nắm rõ công dụng của nấm Trichoderma là khả năng phân hủy cellulose, phân giải lân chậm tan, trong chỉ đạo thực tiễn, các ngành chức năng đã khuyến cáo cho doanh nghiệp, trang trại và nông dân trộn Trichoderma vào quá trình sản xuất phân hữu cơ vi sinh để thúc đẩy quá trình phân hủy hữu cơ được nhanh chóng để sản xuất phân bón hữu cơ sinh học và để xử lý ủ phân chuồng, phân gia súc, vỏ cà phê, chất thải hữu cơ như: phế phẩm nông nghiệp, rác thải hữu cơ rất hiệu quả.

Nhằm giảm thiểu sử dụng phân bón hoá học trong sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, một trong những định hướng bền vững là thường xuyên nghiên cứu các đề tài về bảo vệ thực vật. Từ kết quả nghiên cứu đã khuyến cáo các thành phần kinh tế, đặc biệt là nông dân sử dụng các chế phẩm sinh học có thể thay thế thuốc hoá học phòng trừ sâu bệnh gây hại cây trồng, an toàn với người, sinh vật có ích và môi trường. Các chế phẩm sinh học bảo vệ thực vật được sử dụng rộng rãi đã góp phần tích cực vào giải pháp quản lý dịch hại tổng hợp trong nền nông nghiệp đa dạng hiện đại và bền vững.

Thông qua chương trình thu hút đầu tư, tỉnh có những doanh nghiệp đầu tư nhân giống và nuôi côn trùng có ích duy nhất ở Việt Nam để xuất khẩu giống cho các nước trong khu vực như Công ty trách nhiệm hữu hạn KBILLVINA của Hàn Quốc có trụ sở đóng tại xã Đasar – huyện Lạc Dương. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động sử dụng test Elisa để kiểm soát nguồn bệnh, góp phần cung ứng nguồn cây giống sạch bệnh phục vụ sản xuất hàng hóa, kiểm soát dịch hại.

Bên cạnh đó, ngành khoa học và công nghệ của tỉnh đã thực hiện nhiều đề tài nghiên cứu về công nghệ sau thu hoạch như chế biến rau quả, bảo quản và đóng gói rau, hoa; tưới nước tiết kiệm, nghiên cứu thiết kế nhà plastic, nhà lưới phù hợp với các tiểu vùng sinh thái ở Lâm Đồng,… Qua đó, góp phần cung cấp các luận cứ khoa học để ứng dụng và phát triển trên diện rộng cho ngành sản xuất rau, hoa của tỉnh Lâm Đồng.

Việc ứng dụng tổng hợp hàng loạt các giải pháp khoa học và công nghệ đồng bộ trong chương trình nông nghiệp công nghệ cao đã tạo bước đột phá, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho nông dân và các doanh nghiệp sản xuất nông sản theo chứng nhận. Đến nay nông sản ở Lâm Đồng được cấp trên 114 giấy chứng nhận theo tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế, trong đó có 02 chứng nhận sản xuất cà phê vối đạt tiêu chuẩn 4C và Utz Kapeh; 02chứng nhận Orgarnik trên chè và rau; 6 chứng nhận GlobalGAP trên rau và chè (là địa phương đầu tiên trong cả nước có chứng nhận GlobalGAP trên chè); 02 chứng nhận tiêu chuẩn HACCP trên rau; 25 chứng nhận rau an toàn; 03 chứng nhận chè an toàn; 74 chứng nhận VietGAP trên rau và chè.

Thông qua những giấy chứng nhận quốc gia và quốc tế đã góp phần cho nông sản Lâm Đồng có cơ hội tốt trong việc tăng uy tín thương mại, tăng khả năng cạnh tranh tham gia thị trường quốc tế và khu vực. Tỉnh Lâm Đồng hiện là một trong những địa phương đi đầu cả nuớc về chủng loại nông sản được sản xuất có chứng nhận, những giấy chứng nhận quốc gia và quốc tế này được xem như là giấy thông hành cho nông sản của tỉnh nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Hỗ trợ và thu hút đầu tư

Từ năm 2002 đến nay, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng đã hỗ trợ cho 31 doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng như: Q-Base, ISO 9000, ISO 22000, HACCP. Các doanh nghiệp đã chủ động triển khai áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh, nâng cao khả năng cạnh tranh trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế, do vậy giá trị xuất khẩu nông sản của Lâm Đồng năm sau luôn cao hơn năm trước 20-22 %.

Song song với quản lý chất lượng, hàng năm Sở khoa học và Công nghệ triển khai chương trình hỗ trợ các doanh nghiệp về ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mới, đổi mới công nghệ tại các doanh nghiệp, góp phần nâng cao năng lực canh tranh cho doanh nghiệp.

Xác định thương hiệu là yếu tố không thể thiếu trong quá trình hội nhập WTO, trong thời gian qua Sở Khoa học và Công nghệ đã đầu tư nhân lực và kinh phí để hướng dẫn các doanh nghiệp và địa phương xây dựng thương hiệu, đến nay toàn tỉnh có khoảng 400 doanh nghiệp được Cục Sở hữu trí tuệ cấp giấy xác lập nhãn hiệu hàng hóa cho doanh nghiệp và 4 sản phẩm nông sản được xác lập thương hiệu chỉ dẫn địa lý đó là: Cà phê Di linh, Chè B’Lao, Rau Đà Lạt, Dứa cayenne Đơn Dương. Hiện nay ngành chức năng đã trình Cục Sở hữu trí tuệ xác lập thương hiệu Hoa địa lan Đà lạt và Chuối Laba.

Những nội dung nghiên cứu cơ bản trong giai đoạn tới

Nhằm tiếp tục đầu tư các hoạt động khoa học và công nghệ phục vụ chương trình nông nghiệp công nghệ cao, trong thời gian tới tỉnh Lâm Đồng tiếp tục nghiên cứu các đề tài xác định và dự báo các cơ sở khoa học chịu sự tác động trong điều kiện biến đổi khí hậu song vẫn gia tăng năng suất, chất lượng cây trồng và nâng cao hiệu quả sản xuất trên đơn vị diện tích. Trong thời gian tới hoạt động khoa học và công nghệ tập trung nghiên cứu ứng dụng các nội dung cơ bản sau đây:

Nhân rộng ứng dụng kết quả nghiên cứu một số đề tài khoa học như: ứng dụng polymer trương nước ứng dụng trong nông nghiệp, đặc biệt là cây công nghiệp dài ngày như chè, cà phê, dâu tằm,… Sử dụng kết quả điều tra, đánh giá đất đai các địa phương trong toàn tỉnh tỷ lệ 1/5.000 - 1/10.000 và tỷ lệ 1/25.000 phục vụ việc chỉ đạo sản xuất nông nghiệp. Sử dụng có hiệu quả đề tài xây dựng bản đồ quản lý nước ngầm tỷ lệ 1/25.000 để phục vụ sản xuất nông nghiệp và đời sống dân cư trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Nghiên cứu quản lý hiệu quả về tài thiên nhiên: Trên cơ sở tổng kết các nguồn tài nguyên đất, nước (nước ngầm và nước mặt) tìm giải pháp khai thác hiệu quả, nghiên cứu các cơ sở khoa học trong điều kiện biến đổi khí hậu: phân tích các tiến trình địa hóa – địa chất, thủy văn, nguy cơ suy thoái môi trường; nghiên cứu cảnh quan và tác động biến đổi khí hậu vùng cao nguyên, đặc biệt là nguy cơ hạn hán lan rộng vào mùa khô, lũ quét và suy kiệt tài nguyên rừng trong mùa mưa.

Tập trung nghiên cứu và có giải pháp quản lý môi trường, quan tâm nghiên cứu môi trường nông nghiệp để đảm bảo các yêu cầu sản xuất nông nghiệp có chứng nhận, đặc biệt thông tin các kết quả nghiên cứu kịp thời phục vụ sản xuất về các chỉ số mức độ môi trường đất, môi trường nước trong sản xuất để từ đó có giải pháp khắc phục.

Tiếp tục nghiên cứu và ứng dụng các đề tài về sinh học và môi trường nhằm chủ động trong điều kiện biến đổi khí hậu để tác động vào những công nghệ thích hợp phục vụ sản xuất:

+ Nghiên cứu toàn diện quy trình nuôi trồng, phòng trị bệnh, sinh sản nhân tạo giống cá Hồi vân và cá tầm Nga tại Lâm Đồng để chủ động nguồn giống tại chỗ nhằm khai thác tiềm năng vật nuôi có giá trị cao trên một đơn vị diện tích ở Lâm Đồng (doanh thu đạt 4,5 tỷ/ ha/ năm).

+ Khảo sát, đánh giá tài nguyên đất ngập nước tỉnh Lâm Đồng để có cơ sở khoa học cảnh báo cho các vùng sản xuất nông nghiệp nhằm khai thác có hiệu quả sản xuất, đồng thời hạn chế rủi ro cho nông dân.

+ Nghiên cứu đặc điểm khí hậu và thuỷ văn tỉnh Lâm Đồng phục vụ phát triển bền vững kinh tế - xã hội tỉnh Lâm Đồng.

+ Nghiên cứu tai biến địa chất, những vùng có nguy cơ nứt đất, trượt lở đất, lũ quét và các biện pháp ngăn ngừa, khắc phục trên địa bàn tỉnh, đồng thời có cơ sở khoa học trong việc bố trí dân cư, chủ động sản xuất nông nghiệp và xây dựng hệ thống giao thông an toàn.

+ Nghiên cứu ảnh hưởng của xói mòn gây suy giảm chất lượng đất trên một số loại hình canh tác đất dốc đặc trưng tại Lâm Đồng và áp dụng các giải pháp kỹ thuật hạn chế xói mòn và suy giảm dinh dưỡng đất, nhằm có cơ sở khoa học khuyến cáo các vùng sản xuất nông nghiệp của tỉnh.

+ Giám định di truyền các dòng chuối Laba bằng kỹ thuật sinh học phân tử nhằm chuyển đổi cơ cấu cây trồng, từng bước lựa chọn các cây trồng có khả năng thích nghi cao trong điều kiện biến đổi khi hậu vùng Tây Nguyên.

Nghiên cứu phát triển các công nghệ có tính đặc thù, có ưu thế so sánh và hiệu quả cao trong chương trình nông nghiệp công nghệ cao và đề xuất toàn diện các giải pháp khoa học phục vụ chương trình nông nghiệp công nghệ cao của tỉnh trong thời gian tới có tính đột phá hơn trên cơ sở lợi thế tiềm năng. Ứng dụng công nghệ tiên tiến để khai thác ngưỡng đội trần tiềm năng năng suất và chất lượng cây trồng, vật nuôi chủ lực của tỉnh (chè, cà phê, rau, hoa, lúa chất lượng cao, bò sữa, cá nước lạnh,…) và có giải pháp quyết liệt đưa công nghệ giống cây trồng mới để đạt giá trị bình quân một hécta đất nông nghiệp đạt 100 triệu đồng/năm vào năm 2015.

Nghiên cứu xây dựng và nhân rộng các mô hình nông thôn miền núi góp phần xóa đói giảm nghèo và chính sách an sinh xã hội cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số; nghiên cứu tổng hợp các giải pháp mang tính đột phá nhằm từng bước rút ngắn chênh lệch khoảng cách giàu nghèo giữa các dân tộc và các địa phương trong tỉnh.

Hợp tác chặt chẽ với các tổ chức trong và ngoài nước nghiên cứu đồng bộ các giải pháp kỹ thuật cây trồng vật nuôi có lợi thế, cây thuốc quý; chuẩn hóa kiểm định sinh vật biến đổi gene, tiếp cận công nghệ sinh học phân tử, nghiên cứu khảo nghiệm một cây trồng gây đột biến, cây trồng GMO, đặc biệt chuẩn bị tiếp nhận có chọn lọc các công nghệ di truyền – công nghệ gene hiện đại: sinh vật chuyển gene, vắc xin tái tổ hợp dựa trên kỹ thuật gene,…

Đầu tư trang thiết bị hiện đại cho Trung tâm phân tích và chứng nhận chất lượng Lâm Đồng. Trung tâm này là đơn vị duy nhất của tỉnh Lâm Đồng được chứng nhận phòng thí nghiệm đạt tiêu chuẩn TCVN ISO 17025 và chứng nhận theo tiêu chuẩn ISO Guide 65. Đây là những cơ sở tốt trong việc thực hiện phân tích và chứng nhận cho các nông sản có thế mạnh của địa phương đủ điều kiện đáp ứng các hiệp định trong thương mại TBT, SPS; nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp chế biến nông sản trong quá trình hội nhập WTO.

Tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc xây dựng hệ thống quản lý chất lượng và đào tạo nguồn lực lực cho doanh nghiệp; tạo điều kiện về nguồn vốn để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư và đổi mới công nghệ, đặc biệt là công nghệ chế biến nông, lâm sản và công nghệ tiết kiệm năng lượng; tăng cường xây dựng thương hiệu và quảng bá thương hiệu nhằm nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản của Lâm Đồng trong những năm tới.

Sớm triển khai xây dựng các cơ chế hình thành và quản lý, sử dụng có hiệu quả Quỹ khoa học và công nghệ để phục vụ thiết thực các yêu cầu cấp thiết của địa phương và doanh nghiệp trong những năm tới.

Đẩy nhanh xúc tiến việc xây dựng Trung tâm xuất sắc về công nghệ sinh học và nông nghiệp công nghệ cao tại huyện Lạc Dương; xây dựng Trung tâm chiếu xạ tại khu công nghiệp Lộc Sơn - thành phố Bảo Lộc để phục vụ chiếu xạ nông, lâm sản không chỉ cho Lâm Đồng mà còn phục vụ cho các tỉnh lân cận trong tương lai.

Trên cơ sở lợi thế so sánh, tiếp tục phát huy những kết quả đạt được về hoạt động khoa học và công nghệ phục vụ sản xuất, trong thời gian tới, ngành khoa học và công nghệ tập trung các giải pháp mang tính đột phá, tạo sức thu hút các thành phần kinh tế tiếp cận và áp dụng, hy vọng rằng chương trình nông nghiệp công nghệ cao ở Lâm Đồng sẽ phát triển nhanh và bền vững.

Nguồn: Hội thảo Sản xuất rau, hoa ứng dụng công nghệ cao

Lượt xem: 835

Góp ý của bạn đọc

Nhập mã bảo vệ
Hình ảnh CAPTCHA
Nhập mã Hiển thị ở trên vào hộp dưới đây

THÔNG BÁO

Thống kê
  • Lượt truy cập: 4.511.852
  • Đang phục vụ: 117
  • Trong tuần: 2.730
  • Trong tháng: 89.797
  • Trong năm: 851.724