Đăng nhập
Tư liệu

Tư liệu KH&CN

Nâng cao vai trò của phụ nữ dân tộc thiểu số vào phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình ở các xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Lâm Đồng
Đề tài - Dự án
Dân tộc
TS. Nguyễn Thị Bích Thu
2016
Một số tài liệu bạn cần đăng nhập với tư cách thành viên thì mới có thể tải toàn văn nội dung vê theo luật sở hữu trí tuệ.
Tài liệu này chỉ chia sẻ cho thành viên, bạn cần đăng ký thành viên trên hệ thống để tải tài liệu về.
Nếu chưa phải là thành viên, bạn có thể liên hệ với ban quản trị theo địa chỉ để được cấp tài khoản đăng nhập:
  • Địa chỉ: Tầng 9, Khu Trung tâm Hành chính - Số: 36 Trần Phú - Phường 4 - Đà Lạt -Lâm Đồng
  • Email: sokhcn@lamdong.gov.vn
  • Điện thoại: 063.3821377

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Lâm Đồng là một tỉnh thuộc khu vực Nam Tây Nguyên, có diện tích tự nhiên là 9.773,5 km2, với dạng địa hình chính là đồi núi và cao nguyên. Tổng dân số toàn tỉnh là 1.273.100 người (Niên giám thống kê, 2015), với 42 dân tộc cùng cư trú trú trên địa bàn. Trong đó, DTTS là 300.369 người, chiếm 24,1% dân số toàn tỉnh (DTTS tại chỗ chiếm xấp xỉ 16,7%, tương ứng là 207.718 người; còn lại là các DTTS di cư từ nơi khác đến). Lâm Đồng có nhiều lợi thế về trồng cây công nghiệp có giá trị kinh tế cao như cà phê, cao su, tiêu và các loại cây trái như bơ, sầu riêng, rau, hoa công nghệ cao... Những năm qua, nhằm khai thác lợi thế về tài nguyên thiên nhiên và tài nguyên văn hóa đa dạng, giàu bản sắc của cộng đồng dân cư trên địa bàn tỉnh, Lâm Đồng đã có nhiều chủ trương, chính sách phát huy hiệu quả về kinh tế, chính trị, an ninh và quốc phòng.

Nhưng do nhiều yếu tố chủ quan và khách quan mà tỷ lệ nghèo đói trong đồng bào DTTS vẫn rất cao, đặc biệt là các DTTS tại chỗ. Phụ nữ DTTS luôn là đối tượng yếu thế, chịu nhiều thiệt thòi do các hủ tục lạc hậu, sinh đẻ nhiều, đẻ dày, trình độ học vấn thấp, trình độ nhận thức còn hạn chế...Do đó, kéo theo hệ lụy người phụ nữ DTTS càng thêm tự ty, ngại bày tỏ quan điểm, chính kiến của mình về các vấn đề liên quan đến bản thân như sức khỏe sinh sản, bạo lực gia đình, bình đẳng nam nữ ...trong gia đình cũng như ngoài xã hội. Do đó, nâng cao vai trò của phụ nữ DTTS trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình ở địa phương không chỉ là đảm bảo quyền bình đẳng nam nữ mà còn là đảm bảo sự phù hợp về cơ chế, chính sách ban hành đối với các vấn đề liên quan đến phụ nữ DTTS được hiệu quả, sát thực. Bởi vậy, thực hiện nghiên cứu “Nâng cao vai trò của phụ nữ DTTS vào phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình ở các xã ĐBKK của tỉnh Lâm Đồng” là cần thiết để tìm ra cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc phát huy vai trò của phụ nữ DTTS ở đây vào mọi mặt của đời sống một cách bền vững, chủ động và tích cực.

2. Đối tượng, địa bàn và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là Vai trò của phụ nữ DTTS ở các địa bàn ĐBKK của Lâm Đồng trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình.

- Địa bàn khảo sát: Chỉ khảo sát tại 09 điểm tại 03 huyện Bảo Lâm, Lạc Dương và Đức Trọng.

- Phạm vi: Nghiên cứu tập trung chủ yếu vào các DTTS tại chỗ (K’ho, Mạ, Chu Ru) và các dân tộc phía Bắc cư trú ở Lâm Đồng có dân số đông (Tày, Nùng, Mường).

3. Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu chính được sử dụng trong đề tài như: Phương pháp điều tra xã hội học, điền dã dân tộc học, nghiên cứu tài liệu thứ cấp, phương pháp PRA có sự tham gia của cộng đồng.

4. Nội dung nghiên cứu chính

- Thực trạng vai trò của phụ nữ DTTS ở địa bàn ĐBKK của Lâm Đồng trong phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình.

- Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tham gia của phụ nữ DTTS vào phát triển kinh tế – xã hội ở cộng đồng

- Các giải pháp để nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ DTTS ở các địa bàn ĐBKK của Lâm Đồng hiện nay đối với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình giai đoạn từ nay đến năm 2020.

- Dự báo về vai trò của phụ nữ DTTS ở các địa bàn ĐBKK của Lâm Đồng đối với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của cộng đồng.

5. Đóng góp mới của nghiên cứu

- Đề xuất được các cơ chế, chính sách, giải pháp phát huy vai trò của phụ nữ DTTS ở các xã ĐBKK vào phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình phù hợp với mỗi nhóm dân tộc thiểu số ở Lâm Đồng.

- Xây dựng được 03 mô hình nâng cao vai trò của phụ nữ DTTS ở các xã ĐBKK vào phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và gia đình để triển khai nhân rộng trên địa bàn tỉnh.

6. Kết quả nghiên cứu

6.1 Kết quả khảo sát thực địa

Căn cứ trên kết quá điều tra, khảo sát, nhóm nghiên cứu rút ra một số nhận định sơ bộ về vai trò của phụ nữ DTTS trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và gia đình như sau:

* Về việc phụ nữ DTTS tham gia vào hệ thống chính trị cấp cơ sở

- Hầu hết các ý kiến đều cho rằng cần thiết có sự tham gia của phụ nữ DTTS vào hệ thống chính trị nhằm đảm bảo yếu tố bình đẳng giới, sự đại diện cho tiếng nói của phụ nữ DTTS đối với các vấn đề liên quan đến phụ nữ và phụ nữ DTTS. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm, nữ cán bộ DTTS ở các địa bàn khó khăn còn nhiều hạn chế (rụt rè, tự ty, tinh thần cầu tiến chưa cao), đặc biệt đối với phụ nữ DTTS tại chỗ. Một số nguyên nhân chính của thực tế này là cản trở của phong tục tập quán, trình độ nhận thức hạn chế và do điều kiện sống xa xôi, không thuận lợi. Giải pháp để khắc phục hạn chế của phụ nữ DTTS để chị em có thể chủ động trong tham gia quyết định các vấn đề liên quan đến bản thân mình, ngoài việc cần sự đồng thuận của gia đình; sự quan tâm của cơ quan; thì chị em cần nỗ lực học tập, giao tiếp nâng cao trình độ văn hóa, trình độ nhận thức, kỹ năng trong công việc để thích nghi được với môi trường hành chính nhà nước. Các hạn chế này, đa số thuộc về phụ nữ DTTS tại chỗ (K’ho, Mạ). Đối với nhóm DTTS phía Bắc – nhóm các dân tộc thể hiện chế độ phụ hệ rất đậm nét, hạn chế lớn nhất chính là sự cản trở của thu xếp việc gia đình, con cái vốn được coi là trách nhiệm của phụ nữ.

* Về vai trò của phụ nữ DTTS trong lĩnh vực kinh tế  hộ gia đình

- Về vai trò của phụ nữ DTTS đối với kinh tế gia đình, dù thuộc dân tộc/nhóm dân tộc nào cũng có vai trò quan trọng. Tuy nhiên, vai trò quan trọng của phụ nữ có sắc thái khác nhau do phong tục tập quán của mỗi dân tộc. Đậm nét nhất là ở nhóm DTTS phía Bắc và nhóm dân tộc theo chế độ mẫu hệ (K’ho, Chu Ru). Phụ nữ dân tộc Mạ hầu như không giữ vai trò quyết định trong công việc nào, dù đó là chăm sóc con cái hay làm rẫy – công việc vốn rất quen với phụ nữ. Phụ nữ các dân tộc đều rất ít tham gia sinh hoạt cộng đồng, quan hệ giao tiếp ngoài xã hội - dù là người đảm đương công việc chính trong gia đình là làm nương rẫy và chăm sóc con cái - nên dẫn đến hạn chế về kiến thức trồng trọt, chăn nuôi, khoa học kỹ thuật, nhận thức xã hội, chăm sóc con cái…chỉ quanh quẩn trong không gian của thôn, buôn.

* Về vai trò của phụ nữ DTTS trong bảo tồn văn hóa truyền thống

Phụ nữ DTTS chịu trách nhiệm chính trong chăm sóc nuôi dạy con cái. Tuy nhiên, phụ nữ DTTS lại rất thiếu kiến thức về chăm sóc nuôi dạy con cái. Đặc biệt ở nhóm phụ nữ DTTS tại chỗ theo chế độ mẫu hệ. Trong bảo tồn văn hóa truyền thống, phụ nữ DTTS phía Bắc có vai trò quan trọng ngang bằng với nam giới; ở phụ nữ DTTS tại chỗ vai trò này rất mờ nhạt. Bởi vậy, cần tăng cường tính chủ động của phụ nữ trong tham gia bảo tồn văn hóa truyền thống của dân tộc mình. Khó khăn của phụ nữ DTTS khi tham gia vào bảo tồn văn hóa là do khó khăn về kinh tế nên ít quan tâm đến bảo tồn văn hóa, chỉ chú ý đến mục tiêu thu nhập, kinh tế; thế hệ trẻ hoặc trung niên hầu như không hiểu biết tường tận về văn hóa dân tộc mình. Các nghệ nhân có tâm huyết nhưng nhưng không có phương pháp để truyền dạy do hiểu biết xã hội hạn chế.

Trên cơ sở khảo sát, chúng tôi đã đề xuất triển khai được 03 mô hình: (1) Vai trò của phụ nữ DTTS tham gia vào hệ thống chính trị cấp cơ sở; (2) Vai trò của phụ nữ DTTS trong phát triển kinh tế hộ gia đình; (3) Vai trò của phụ nữ DTTS trong bảo tồn văn hóa truyền thống gắn với xây dựng gia đình văn hóa.

6.2 Kết quả xây dựng mô hình

Nhằm nâng cao vai trò của phụ nữ DTTS vào các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và gia đình ở cộng đồng; nhóm nghiên cứu đã sử dụng phương pháp có sự tham gia của cộng đồng (PRA) để phát huy vai trò của phụ nữ mỗi nhóm dân tộc/dân tộc trong tham gia xây dựng và ra các quyết định liên quan đến cuộc sống của mình. Kết quả, nhóm nghiên cứu đã xây dựng được quy trình triển khai mô hình cụ thể như sau:

- Bước 1: Tổ chức họp cộng đồng lấy ý kiến về các nội dung, phương pháp triển khai của mô hình.

- Bước 2: Lựa chọn đối tượng, Ban tự quản và phương thức hoạt động

- Bước 3: Triển khai nội dung mô hình (văn hóa, chuyển giao KHKT, tập huấn kiến thức về bình đẳng giới...).

- Bước 4: Đánh giá kết quả triển khai mô hình

Các mô hình này được áp dụng tại 09 điểm, cho các dân tộc/nhóm dân tộc khác nhau, có dân số đông ở địa bàn ĐBKK của Lâm Đồng là: Dân tộc K’ho, Mạ, Chu Ru, Tày, Nùng, Mường. Kết quả triển khai mô hình cho thấy, phụ nữ mỗi dân tộc có những điểm mạnh và yếu khác nhau do đó khi triển khai các giải pháp nâng cao vai trò của phụ nữ DTTS cần chú ý đến tính đặc thù của mỗi dân tộc để tránh sự cào bằng, đánh đồng sẽ không đạt được hiệu quả như mong muốn.

Bạn cần đăng nhập đề tải tài liệu

Góp ý của bạn đọc

Nhập mã bảo vệ
Hình ảnh CAPTCHA
Nhập mã Hiển thị ở trên vào hộp dưới đây
HDT HTML
HDT NewsBlog

BẢN TIN KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Số 48/2020 - 21/12/2020
Số 48/2020 Xem thêm
Số 47/2020 - 21/12/2020
Số 46/2020 - 14/12/2020
Số 45/2020 - 14/12/2020
Số 44/2020 - 02/12/2020
HDT HTML
Thống kê truy cập
  • 5.365.679
  • Đang online: 110
  • Trong tuần: 3.101
  • Trong tháng: 89.743
  • Trong năm: 89.743