Đăng nhập
Tư liệu

Tư liệu KH&CN

Nghiên cứu giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di tích khảo cổ học Cát Tiên - Lâm Đồng
Đề tài - Dự án
Du lịch
PGS.TS. Đặng Văn Thắng
2017
Một số tài liệu bạn cần đăng nhập với tư cách thành viên thì mới có thể tải toàn văn nội dung vê theo luật sở hữu trí tuệ.
Cho phép tải công cộng

Cụm di tích khảo cổ học Cát Tiên (Lâm Đồng) đã được phát hiện và nghiên cứu trên 30 năm, nhiều cuộc khai quật, hội thảo đã diễn ra, có những công trình sách, bài tạp chí, kỷ yếu hội thảo, luận án tiến sĩ đã được hoàn thành và xuất bản. Để đánh giá tổng quát, các nhà nghiên cứu đều cho rằng khu di tích khảo cổ Cát Tiên là một cụm di tích có rất nhiều giá trị lịch sử, khảo cổ, văn hóa có ý nghĩa quan trọng đối với vấn đề nghiên cứu lịch sử vùng đất Nam Bộ và Tây Nguyên đồng thời có ý nghĩa to lớn trong phát triển kinh tế - văn hóa vùng phía nam của tỉnh Lâm Đồng. Tuy nhiên, đối với di tích Cát Tiên, vẫn còn nhiều vấn đề khoa học chưa thật sự được hệ thống hóa, tổng kết, giải đáp một cách thỏa đáng. Các hạng mục công trình tại di tích có diện phân bố rộng, đa dạng về loại hình và chất liệu. Hiện trạng khu di tích và công tác bảo tồn di tích vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế: tình trạng gạch bị mục do tác động của thiên nhiên, các kiến trúc bị xô lệch, chưa xây dựng được bản đồ phân bố tổng thể các di tích và bản đồ số hóa các hạng mục… Mặt khác, di tích Cát Tiên nằm trong vùng cư trú của các dân tộc bản địa Tây Nguyên. Việc phát huy giá trị của di tích Cát Tiên cần có sự kết hợp hài hoà giữa các giá trị của di tích và các tiềm năng của văn hoá, sinh thái bản địa. Đây cũng là một yều cầu quan trọng trong sự nghiệp bảo tồn và phát huy di sản văn hoá ở Lâm Đồng. Về khía cạnh nghiên cứu ứng dụng hay áp dụng thành tựu khoa học vào phát huy giá trị di sản tại Cát Tiên còn nhiều hạn chế, nếu không muốn nói là chưa có công trình nào được triển khai theo hướng này. Đây cũng là yêu cầu cấp thiết để chuyển từ những nghiên cứu lý thuyết sang những nghiên cứu ứng dụng, giải quyết vấn đề của thực tế.

Công trình “NGHIÊN CỨU GIẢI PHÁP BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH KHẢO CỔ HỌC CÁT TIÊN - LÂM ĐỒNG” được triển khai nhằm nghiên cứu giá trị lịch sử - văn hóa của di tích, từ đó đề ra các giải pháp kỹ thuật bảo tồn di tích và phục chế số hóa, tái hiện lại một số lễ hội phục vụ công tác nghiên cứu, giáo dục và phát triển du lịch. Xây dựng định hướng các giải pháp phát huy giá trị di tích giai đoạn 2015-2020, tầm nhìn 2030.

Đề tài đã được tiếp cận liên ngành dưới nhiều góc độ khác nhau: khảo cổ học, lịch sử, nhân học, văn hoá học; kiến trúc; kinh tế - du lịch... nhằm nghiên cứu toàn diện về các giá trị khu di tích, biện pháp bảo tồn và phát huy tổng thể các giá trị của khu di tích Cát Tiên (Lâm Đồng). Nhóm nghiên cứu đã sử dụng nhiều phương pháp như: điền dã dân tộc học và sưu tầm các tài liệu văn hoá bản địa, gửi mẫu phân tích phương pháp C14, nghiên cứu so sánh, số hóa, phục dựng, phác họa mô hình 3D, 4D các kiến trúc đền tại di tích khảo cổ Cát Tiên. Trong vòng hai năm từ tháng 3/2015 đến tháng 3/2017, nhóm nghiên cứu đã thực hiện nhiều đợt khảo sát, nghiên cứu khoa học tại khu di tích khảo cổ Cát Tiên, vùng phụ cận và Lâm Đồng. Đặc biệt hơn là việc khảo sát thực tế nghiên cứu so sánh tại nhiều tỉnh miền Trung và cả Nam Bộ. Để phục vụ nghiên cứu, đề tài đã tổ chức ba hội thảo khoa học: “Di tích khảo cổ Cát Tiên – 30 năm nhìn lại’’ (11/2015); “Giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di tích khảo cổ học Cát Tiên’’ (05/2016) và “Khu di tích khảo cổ học Cát Tiên trong chiến lược phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của vùng đất Đông Nam Bộ và Tây Nguyên giai đoạn 2020-2025 và tầm nhìn 2030’’ (12/2016). Cùng với báo cáo kết quả nghiên cứu của đề tài còn có 34 chuyên đề nghiên cứu thể hiện giá trị lịch sử, văn hoá của di tích đã được phát lộ, các đồ họa hình khối kiến trúc, giải pháp kỹ thuật bảo tồn, giải pháp phát huy giá trị của di tích trong khai thác du lịch, phục dựng một số lễ hội gắn với di tích và các sản phẩm phục vụ du lịch tại Cát Tiên; 3 bài báo khoa học đăng trên tạp chí chuyên ngành trong nước và quốc tế; 01 hướng dẫn luận văn Thạc sĩ; album tư liệu hình ảnh về di tích; file mềm số hóa phục hồi hình khối các hạng mục kiến trúc và sử dụng phương pháp ngoại suy tổng thể kiến trúc bằng số hóa.

Báo cáo kết quả nghiên cứu của đề tài được thực hiện gồm ba chương: 

Chương 1: Giá trị lịch sử, văn hóa di tích khảo cổ học Cát Tiên. Trước khi đi vào các giải pháp kỹ thuật cụ thể, nhóm đề tài đã tổng hợp, khái quát được những thành tựu nghiên cứu đồ sộ về Cát Tiên, trong đó không thiếu những cập nhật nghiên cứu mới nhất, đồng thời đưa ra những nhận định, đánh giá lại có cơ sở và rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Bên cạnh đó, cũng đặt Cát Tiên trong nghiên cứu so sánh cùng các mối quan hệ văn hoá Phù Nam, Champa và Ấn Độ. Phần trọng tâm của công trình nằm ở chương 2 và chương 3 với những giải pháp kỹ thuật để bảo vệ và trùng tu, tôn tạo các phế tích và phát huy giá trị tổng thể khu di sản trong bối cảnh phát triển kinh tế của địa phương. 

Chương 2: Các giải pháp bảo tồn di tích khảo cổ học Cát Tiên: trình bày các phương pháp xác định hình khối kiến trúc trong phục hồi di tích khảo cổ Cát Tiên theo nguyên tắc tổ hợp không gian di tích; xác định loại hình, công năng và niên đại cùng tỷ lệ và quy mô các di tích. Qua đó, tiến tới xác định, tái lập hình khối kiến trúc tại các di tích bằng kỹ thuật số. Các giải pháp kỹ thuật để  bảo tồn di tích như biện pháp xử lý bề mặt khối kiến trúc bị tác động bởi các yếu tố môi trường hay các  khối kiến trúc bị tác nhân bên trong; biện pháp thoát nước mưa các gò di tích. 

Chương 3: Phát huy giá trị di tích khảo cổ học Cát Tiên giai đoạn 2015-2020 và tầm nhìn 2030: Đề xuất các giải pháp phát huy giá trị di tích khảo cổ học Cát Tiên trong không gian văn hóa bản địa và khu vực phụ cận và các giải pháp phát huy giá trị di tích khảo cổ học Cát Tiên gắn với kinh tế, văn hóa, du lịch của vùng đất Đông Nam Bộ và Tây Nguyên giai đoạn 2015-2020 và tầm nhìn 2030. Các bản đồ, hình ảnh, bảng biểu, số liệu được lồng ghép và phân tích ngay tại các trang viết để làm nổi bật các luận cứ khoa học và đồng thời làm cho người đọc hình dung tốt hơn những vấn đề lý thuyết được trình bày.

Công trình này đã có những đóng góp mới như đã đặt lại tên các đền tại di tích khảo cổ học Cát Tiên và phân thành từng nhóm (group) căn cứ vào mối quan hệ so sánh với kiến trúc, văn hóa và tôn giáo Ấn Độ. Từ đó xác định lại chức năng, tính chất của từng kiến trúc đền thờ căn cứ vào di tích, di vật. Đề tài đã mạnh dạn đưa ra những giải pháp kỹ thuật nhằm bảo vệ, phục dựng các công trình kiến trúc mà phần lớn là phế tích đã đổ nát bằng các phương pháp nghiên cứu so sánh, số hóa, phục dựng, phác họa mô hình 3D... Kết quả nghiên cứu đề tài sẽ đóng góp cho công tác bảo tồn, trùng tu, phát huy giá trị di tích đồng thời có ý nghĩa trong phát triển du lịch ở địa phương và tỉnh Lâm Đồng.

Đối với di tích khảo cổ học Cát Tiên, bên cạnh việc nghiên cứu tổng thể các giá trị lịch sử, văn hóa của di tích, đề ra các giải pháp kỹ thuật bảo tồn di tích và phục chế số hóa, tái hiện lại một số lễ hội phục vụ công tác nghiên cứu, giáo dục và phát triển du lịch, thì cần có các giải pháp phát huy giá trị di tích khảo cổ gắn với kinh tế, văn hóa, du lịch của vùng đất Đông Nam Bộ và Tây Nguyên giai đoạn 2015-2020 và tầm nhìn 2030. Vẫn còn đó nhiều vấn đề đặt ra về di tích khảo cổ học Cát Tiên. Trong tương lai, để phát huy tốt giá trị di tích Cát Tiên, góp phần nghiên cứu toàn diện về khu di tích cũng như bảo tồn, phát triển bền vững và có hiệu quả giá trị di sản, di tích khảo cổ học Cát Tiên (Lâm Đồng) vẫn còn cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn.

Góp ý của bạn đọc

Nhập mã bảo vệ
Hình ảnh CAPTCHA
Nhập mã Hiển thị ở trên vào hộp dưới đây
HDT HTML
HDT NewsBlog

BẢN TIN KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Số 48/2020 - 21/12/2020
Số 48/2020 Xem thêm
Số 47/2020 - 21/12/2020
Số 46/2020 - 14/12/2020
Số 45/2020 - 14/12/2020
Số 44/2020 - 02/12/2020
HDT HTML
Thống kê truy cập
  • 5.383.924
  • Đang online: 214
  • Trong tuần: 17.839
  • Trong tháng: 107.988
  • Trong năm: 107.988