Đăng nhập
Tư liệu

Tư liệu KH&CN

Vai trò của nông dân trong phát triển nông nghiệp xanh
Ấn phẩm KHCN
Khoa học công nghệ
Võ Thanh - Hội Nông dân tỉnh Lâm Đồng
2019
Một số tài liệu bạn cần đăng nhập với tư cách thành viên thì mới có thể tải toàn văn nội dung vê theo luật sở hữu trí tuệ.
Cho phép tải công cộng

Thời gian qua, sản xuất theo tiêu chí nông nghiệp xanh đảm bảo an toàn cho người sản xuất và tiêu dùng, góp phần sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả các nguồn tài nguyên thiên nhiên, giảm thiểu tác động đến môi trường, thay đổi cơ cấu sản xuất và tiêu dùng, mang lại hiệu quả kinh tế, tạo thêm nhiều việc làm và nâng cao thu nhập cho người nông dân là xu thế chung của nền nông nghiệp nước ta. 

Đối với tỉnh Lâm Đồng, một trong những địa phương đứng đầu cả nước về sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, “nông nghiệp xanh” ở vùng đất Nam Tây Nguyên, bên cạnh việc chọn hướng đi đúng cùng những nỗ lực của các cơ quan quản lý nhà nước về nông nghiệp, đã nhìn nhận và đánh giá đúng vai trò quan trọng của người nông dân trong xây dựng và phát triển nông nghiệp xanh. Có thể khẳng định: “Thiếu sự tham gia của nông dân thì quá trình phát triển nông nghiệp xanh không thể thành công”. 

Để phát huy vai trò chủ thể của người nông dân và khơi dậy mọi tiềm năng về tính sáng tạo, năng động, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ mới vào sản xuất, kinh doanh nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao gắn với bảo vệ môi trường nông thôn, đồng thời từng bước nâng cao năng suất, giá trị và tạo chỗ đứng vững chắc cho sản phẩm, trước tiên đòi hỏi phải có sự đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức của người nông dân trong tất cả các khâu sản xuất, từ quy trình chăn nuôi, trồng trọt, kỹ thuật chăm sóc, chế biến đến bảo quản sản phẩm. Trước đây, người nông dân chủ yếu sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ, manh mún theo hình thức tự cung, tự cấp, sản phẩm thừa đem bán cho các thương lái với giá không ổn định; hiện nay, đã chuyển sang hình thức sản xuất hàng hóa, chủ động nghiên cứu, phân tích, tìm kiếm thị trường, thực hiện liên kết tiêu thụ giữa người sản xuất và người thu mua. Vì vậy, hiện có không ít nhà khoa học đi làm nông và ngược lại cũng rất nhiều nông dân làm khoa học. Mặt khác, trong định hướng, mục tiêu sản xuất của người nông dân, yếu tố quyết định đến chất lượng sản phẩm chính là tiến bộ khoa học kỹ thuật và tiêu chuẩn “xanh - sạch - chất lượng cao” giữ vai trò quyết định. Do đó, có nhiều nông dân đã trở thành những nhà khoa học chân đất. Điển hình như sáng chế máy xay phế phẩm nông nghiệp chế biến phân vi sinh bảo vệ môi trường của nông dân Vũ Đình Phúc (phường 7, thành phố Đà Lạt), hay một số giải pháp đã đạt giải tại Cuộc thi Sáng tạo kỹ thuật nhà nông tỉnh Lâm Đồng như “Máy rửa, phân size cà chua và các loại trái cây” của ông Lê Thanh Trị (thị trấn Liên Nghĩa, huyện Đức Trọng); “Máy rửa phân loại củ, quả” của ông Nguyễn Hồng Chương (xã Lạc Lâm, huyện Đơn Dương); “Túi khống chế bụi cà phê” của ông Nguyễn Chính Tâm (xã Lộc Thành, huyện Bảo Lâm).

Bên cạnh đó, sự thay đổi cùng các tác động tiêu cực của thời tiết đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình sản xuất và đời sống, đe dọa đến sức khỏe con người, đã khiến người nông dân dần thay đổi nhận thức. Người nông dân đã quan tâm nhiều hơn đến việc sản xuất nông nghiệp bền vững theo hướng bảo vệ môi trường, chú trọng việc tạo cảnh quan trong sản xuất; sản xuất an toàn, bền vững theo hướng hữu cơ, an toàn vệ sinh thực phẩm, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật; xây dựng các công trình xử lý rác thải, nước thải trong sản xuất nông nghiệp; tham gia các mô hình tổ nông dân tự quản bảo vệ môi trường do địa phương phát động… 

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã hình thành những vùng nông sản tập trung với sản lượng lớn, đa số nông dân có trình độ canh tác khá cao, thể hiện qua 54.477 ha diện tích nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (chiếm 19,5% diện tích đất canh tác), năng suất lao động nông nghiệp và chất lượng sản phẩm tăng lên đáng kể. Một số nông dân trong tỉnh đã liên kết với doanh nghiệp hình thành các chuỗi khép kín từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. Toàn tỉnh hiện có 125 chuỗi liên kết giá trị từ sản xuất, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ (có hợp đồng liên kết lâu dài), trong đó có 68 chuỗi liên kết được các tổ chức trong nước và quốc tế chứng nhận về chất lượng sản phẩm; giá trị sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đạt 370 triệu đồng/ha. Bên cạnh đó, các sản phẩm nông nghiệp của tỉnh khi xuất khẩu đều đảm bảo đạt chuẩn sạch, các chỉ số đều nằm trong giới hạn cho phép và phần lớn số sản phẩm này đều do nông dân sản xuất. Đây là kết quả ấn tượng trong quá trình xây dựng và phát triển nền nông nghiệp xanh. 

Ngoài ra, để tạo sự liên kết giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và người nông dân, việc thành lập các hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác (THT) được xem là giải pháp hiệu quả vì thông qua hình thức này, người nông dân được đảm bảo lợi ích, quyền làm chủ, có cơ sở pháp lý khi thực hiện liên kết. Đồng thời, vị thế của người nông dân cũng được khẳng định trong việc trao đổi, mua bán hàng hóa trên thị trường. Đến nay, trên địa bàn tỉnh đang duy trì 215 HTX, 276 THT trong nông nghiệp; 2 liên hiệp HTX; 949 trang trại hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau. Nhiều HTX đã phát huy tốt vai trò, quyền làm chủ của mình trong sản xuất hàng hóa, tìm đầu ra cho sản phẩm, kêu gọi đầu tư, thu hút doanh nghiệp tham gia vào các chuỗi liên kết, tăng cường công tác quảng bá, giới thiệu sản phẩm để nông sản sạch sớm có được chỗ đứng vững chắc trên thị trường.

Tuy nhiên, việc phát triển theo hướng nông nghiệp xanh hiện còn nhiều hạn chế và đứng trước không ít khó khăn, trở ngại. Nền nông nghiệp chủ yếu phát triển theo chiều rộng, dựa vào khai thác các lợi thế về tài nguyên và lực lượng lao động sẵn có; trong khi các nguồn tài nguyên có hạn và đang có xu hướng suy thoái. Tình trạng thoái hóa đất, ô nhiễm tài nguyên nước, suy thoái các hệ sinh thái, suy giảm đa dạng sinh học... đang diễn ra ngày càng nghiêm trọng ở nhiều nơi. Một số nông hộ, trang trại chưa được tuyên truyền, phổ biến các kiến thức và hiểu biết về phát triển “nông nghiệp xanh” và những lợi ích mà nông nghiệp xanh mang lại. Chính vì vậy, các ngành nói chung và ngành nông nghiệp nói riêng đã và đang nỗ lực thực hiện các mục tiêu xây dựng chuỗi sản xuất nông nghiệp sạch nhằm hiện thực hóa nền nông nghiệp xanh bền vững trong tương lai.

Trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước đang trong quá trình đổi mới và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, để góp phần thực hiện thành công phương hướng của Đại hội XII của Đảng về Xây dựng, phát huy vai trò của giai cấp nông dân, chủ thể của quá trình phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới cùng với việc hỗ trợ nông dân tích cực, chủ động tham gia các chương trình, dự án phát triển sản xuất theo hướng nông nghiệp xanh, trong thời gian tới, các cấp, ngành trong tỉnh cần coi trọng công tác bồi dưỡng, phát triển nông dân; trước tiên và cơ bản là nghề nghiệp, có kế hoạch ngắn hạn và dài hạn về đào tạo, bồi dưỡng tay nghề cho nông dân để nâng cao trình độ sản xuất thâm canh, kiến thức quản lý kinh tế và thị trường. Thông qua đó, giúp nông dân tiếp cận và khai thác có hiệu quả các chính sách đầu tư cho nông nghiệp, nông dân, nông thôn; huy động tối đa các nguồn vốn; áp dụng các tiến bộ khoa học và công nghệ mới, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm và khả năng cạnh tranh trong quá trình phát triển nền nông nghiệp hiện đại, bền vững. Bên cạnh đó, cần khuyến khích phát triển và nhân rộng một số mô hình sản xuất mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần giải quyết việc làm và bảo vệ môi trường. Đồng thời, xây dựng hình mẫu “người nông dân mới” trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa với các tiêu chí “nhận thức mới, kiến thức mới, ý thức mới, văn hóa mới, kỹ năng mới, quyết tâm mới” để người nông dân có đời sống ngày càng cao hơn, phát huy được vai trò chủ thể của mình và làm chủ khoa học kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp. 

Thực tế cho thấy, khi áp dụng các quy trình sản xuất thân thiện với môi trường, nguồn lương thực và năng lượng sạch được đảm bảo; xu hướng phát triển nông nghiệp xanh cũng đảm bảo an toàn cho người nông dân và tiêu dùng, giúp tăng cường hệ sinh thái nông nghiệp, tạo ra sự bền vững và cơ hội phát triển kinh tế khi sự cạnh tranh trên thị trường nông sản ngày càng trở nên gay gắt. Do đó, việc chú trọng phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng công nghệ cao trên cơ sở đảm bảo môi trường xanh là hướng đi đúng đắn, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững và bảo vệ tốt môi trường sinh thái. Đây cũng là hướng đi bền vững và ưu việt nhất để ngành nông nghiệp của tỉnh Lâm Đồng vừa đảm bảo an ninh lương thực, vừa đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng nông sản đạt chất lượng sang thị trường các nước trong khu vực và trên thế giới.

Số 04/2019

Góp ý của bạn đọc

Nhập mã bảo vệ
Hình ảnh CAPTCHA
Nhập mã Hiển thị ở trên vào hộp dưới đây
HDT HTML
HDT NewsBlog

BẢN TIN KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Số 48/2020 - 21/12/2020
Số 48/2020 Xem thêm
Số 47/2020 - 21/12/2020
Số 46/2020 - 14/12/2020
Số 45/2020 - 14/12/2020
Số 44/2020 - 02/12/2020
HDT HTML
Thống kê truy cập
  • 6.277.687
  • Đang online: 134
  • Trong tuần: 30.829
  • Trong tháng: 170.520
  • Trong năm: 1.001.751