Đăng nhập
Tư liệu

Tư liệu KH&CN

Vai trò của hoạt động tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng đối với sự phát triển kinh tế - xa hội tại tỉnh Lâm Đồng
Ấn phẩm KHCN
Khoa học công nghệ
ThS. Phạm Thị Nhâm - Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng
2020
Một số tài liệu bạn cần đăng nhập với tư cách thành viên thì mới có thể tải toàn văn nội dung vê theo luật sở hữu trí tuệ.
Cho phép tải công cộng

Hoạt động tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng đã có những đóng góp tích cực đối với sự phát triển của nền kinh tế; góp phần nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm, hàng hóa; chống gian lận thương mại; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và trật tự trong sản xuất, kinh doanh. Hoạt động tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng được thực hiện hiệu quả thông qua công tác quản lý nhà nước và cung cấp các dịch vụ về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh nói riêng và đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lâm Đồng nói chung trong các năm qua.

Hiện nay, hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng được thực hiện thống nhất trong cả nước theo 3 Luật cơ bản là Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật năm 2006; Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007; Luật Đo lường năm 2011. Ngoài ra, còn có các văn bản hướng dẫn thi hành nhằm tạo hành lang pháp lý toàn diện và đồng bộ điều chỉnh các hoạt động tiêu chuẩn hóa, quản lý chất lượng sản phẩm và đo lường trên phạm vi cả nước.

Hoạt động tiêu chuẩn hóa

Hoạt động tiêu chuẩn hóa được thực hiện khá mạnh mẽ sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO. Đến nay, đã xây dựng và phổ biến rộng rãi hệ thống Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) với trên 11.500 TCVN, hơn 780 quy chuẩn kỹ thuật; duy trì, bảo quản và khai thác tốt 27 chuẩn đo lường được công nhận cùng hàng vạn tiêu chuẩn cơ sở để làm chuẩn mực quan trọng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản lý. Tỷ lệ hài hòa của TCVN với tiêu chuẩn quốc tế và khu vực đạt 54%. Hệ thống này đã giúp nâng cao năng suất, chất lượng của sản phẩm, hàng hóa Việt Nam, bảo đảm an toàn cho con người và môi trường, góp phần đẩy mạnh xuất khẩu và thuận lợi hóa trong giao dịch thương mại của Việt Nam trên thị trường quốc tế. 

Tại tỉnh Lâm Đồng, hệ thống tiêu chuẩn được cập nhật thường xuyên với trên 1.500 tiêu chuẩn quốc tế và TCVN liên quan đến các sản phẩm, hàng hóa và các lĩnh vực quản lý chủ lực của tỉnh. Hệ thống cơ sở dữ liệu này sẽ phục vụ cho các cơ quan chức năng, doanh nghiệp trong công tác quản lý, điều hành hoạt động. Hàng năm, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng đều tổ chức các lớp tập huấn về tiêu chuẩn hóa cho các tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh; qua đó, các doanh nghiệp có thể áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, TCVN và xây dựng tiêu chuẩn cơ sở phù hợp với điều kiện sản xuất, kinh doanh. 

Hiện nay, hệ thống Quy chuẩn kỹ thuật gồm cấp quốc gia (do cấp Bộ ban hành) và quy chuẩn kỹ thuật địa phương (do UBND tỉnh ban hành). Quy chuẩn kỹ thuật là quy định bắt buộc áp dụng đối với các sản phẩm, hàng hóa và quá trình liên quan đến an toàn, vệ sinh, sức khỏe của con người, môi trường (sản phẩm hàng hóa nhóm 2) như quy chuẩn cho các thiết bị điện, xăng - dầu,... Doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh các sản phẩm, hàng hóa nhóm 2 là những sản phẩm phải áp dụng quy chuẩn kỹ thuật, cần phải tiến hành công bố phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật tương ứng và phải có biện pháp đảm bảo sản phẩm, hàng hóa, quá trình liên quan đáp ứng các quy chuẩn này. Các sở, ngành có liên quan là cơ quan tiếp nhận bản công bố hợp quy và quản lý chất lượng thông qua các quy chuẩn này. Hiện nay, tỉnh Lâm Đồng chưa ban hành quy chuẩn kỹ thuật địa phương. Các sở, ngành của tỉnh đã thực hiện tiếp nhận hồ sơ công bố sản phẩm phù hợp quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến lĩnh vực xây dựng, y tế và nông nghiệp đối với các doanh nghiệp sản xuất. Đối với một số sản phẩm, hàng hóa đang lưu thông trên thị trường như xăng - dầu, thiết bị điện, đồ chơi trẻ em… được kiểm tra và quản lý theo các QCVN.

Đối với tiêu chuẩn, gồm tiêu chuẩn quốc tế, TCVN và tiêu chuẩn cơ sở. Tiêu chuẩn là tự nguyện áp dụng nhằm chuẩn hóa các hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, tạo sự đồng đều và ổn định về chất lượng cho các sản phẩm, hàng hóa. Tùy vào điều kiện sản xuất và yêu cầu của thị trường, các doanh nghiệp lựa chọn việc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, TCVN hay tiêu chuẩn cơ sở phù hợp. Doanh nghiệp thực hiện công bố tiêu chuẩn áp dụng trên nhãn sản phẩm hay các tài liệu đính kèm. Việc công bố tiêu chuẩn áp dụng đối với các sản phẩm, hàng hóa, quá trình là việc các tổ chức công bố mức chất lượng mà sản phẩm, hàng hóa, quá trình của mình đáp ứng được, làm cơ sở cho việc chịu trách nhiệm đối với chất lượng đã công bố cũng như năng lực có thể đáp ứng được. Tiêu chuẩn công bố càng hài hòa với quốc tế thì các sản phẩm, hàng hóa càng dễ tham gia xuất khẩu, thương mại hóa và vượt qua hàng rào kỹ thuật của các nước nhập khẩu.

Như vậy, cơ quan quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa sẽ căn cứ vào tiêu chuẩn, quy chuẩn mà doanh nghiệp đã công bố cho sản phẩm, hàng hóa để tiến hành kiểm tra và xử lý vi phạm. Người tiêu dùng có thể khiếu nại nếu sản phẩm, hàng hóa không đáp ứng về chất lượng so với tiêu chuẩn đã công bố.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu, rộng như hiện nay, công tác kiểm tra, kiểm soát chất lượng sản phẩm, hàng hóa sản xuất, lưu thông trên thị trường và xuất - nhập khẩu được tăng cường, đặc biệt đối với các mặt hàng liên quan trực tiếp đến an toàn cho con người và môi trường. Gần đây, công tác đánh giá chất lượng sản phẩm, hàng hóa đã đổi mới phương thức quản lý nhà nước từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đơn giản hóa nhiều thủ tục kiểm tra hàng hóa xuất - nhập khẩu. Việc tích cực tham gia Kế hoạch triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN, cải cách kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất - nhập khẩu đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Cơ sở dữ liệu về chất lượng sản phẩm, hàng hóa được hình thành; hệ thống thông tin cảnh báo trong nước về chất lượng được cập nhật thường xuyên, có kết nối với hệ thống cảnh báo quốc tế, qua đó, nhiều sản phẩm không đảm bảo chất lượng đã được thông tin kịp thời đến người tiêu dùng trong nước. Trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, Sở Khoa học và Công nghệ là cơ quan được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan tổ chức thực hiện kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa trong sản xuất, nhập khẩu, lưu thông trên địa bàn tỉnh. Định kỳ, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng tổng hợp báo cáo quản lý chất lượng từ các ngành để có những đề xuất, kiến nghị phù hợp. Việc lấy mẫu các sản phẩm trong sản xuất và lưu thông để kiểm nghiệm, đánh giá chất lượng được thực hiện thường xuyên làm căn cứ đề nghị các ngành tiến hành thanh, kiểm tra đột xuất và có biện pháp quản lý phù hợp.

Hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp

Bên cạnh việc kiểm tra, giám sát về chất lượng, hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa cũng được triển khai trong thời gian qua. Các hệ thống quản lý, nâng cao năng suất, chất lượng tiên tiến theo tiêu chuẩn quốc tế được triển khải áp dụng rộng rãi. Đến nay, cả nước đã có hàng vạn doanh nghiệp, tổ chức áp dụng các hệ thống quản lý, công cụ nâng cao năng suất, chất lượng khác nhau. Chương trình quốc gia nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2020 đã giúp doanh nghiệp từng bước tiếp cận và làm chủ các công nghệ quản lý tiên tiến, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh trên thị trường. Chất lượng hàng hóa Việt Nam lưu thông trên thị trường nội địa và xuất khẩu ngày càng được cải thiện, đáp ứng yêu cầu của người tiêu dùng trong nước và tiếp cận được các thị trường khó tính như EU, Nhật Bản, Bắc Mỹ. Từ năm 2012 đến nay, thực hiện chủ trương của Chính phủ, tỉnh Lâm Đồng đã hỗ trợ trên 300 doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh các sản phẩm chủ lực của tỉnh áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng quốc tế như tiêu chuẩn: ISO 9001, ISO 22000, HACCP, ISO 14001, BRC, Halal… và các công cụ nâng cao năng suất như 5S, MFCA, KPIs,…; chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy, xây dựng tiêu chuẩn cơ sở đối với sản phẩm, hàng hóa đặc trưng của tỉnh, đặc biệt là các sản phẩm chưa có TCVN và tiêu chuẩn quốc tế; tham gia Giải thưởng Chất lượng Quốc gia và quốc tế; đặc biệt trong 8 năm qua, đã đào tạo hàng ngàn lượt người từ các doanh nghiệp tham gia các lớp tập huấn về tiêu chuẩn hóa, hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến, công cụ cải tiến năng suất chất lượng, kỹ năng bán hàng… Và hiện nay, dự án về truy xuất nguồn gốc sản phẩm đang được thực hiện cho các sản phẩm, hàng hóa đã được chứng nhận nhãn hiệu. Có thể thấy, thông qua các hoạt động này, nhiều doanh nghiệp có thể tham gia xuất khẩu sản phẩm, hàng hóa; nâng cao uy tín trên thị trường trong và ngoài nước; cải tiến hoạt động, nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh của mình; đặc biệt, nhận thức của doanh nghiệp về quản lý chất lượng và tăng năng suất có sự thay đổi đáng kể, tạo ra phong trào nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

Hội nghị phổ biến quy định về đo lường
Hội nghị phổ biến quy định về đo lường

Đối với hoạt động đo lường

Hoạt động quản lý đo lường đã có nhiều đổi mới trong những năm gần đây, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, doanh nghiệp và hiệu lực của hoạt động quản lý nhà nước. Hiện nay, cả nước với hạ tầng chuẩn đo lường quốc gia và hệ thống các phòng thử nghiệm tiên tiến đạt trình độ quốc tế, phục vụ kịp thời cho hoạt động nghiên cứu và kiểm định chất lượng hàng hóa. Hệ thống chuẩn đo lường được xác lập gồm 27 chuẩn quốc gia là cơ sở để kiểm định và hiệu chuẩn phương tiện đo trong các ngành, lĩnh vực thiết yếu của nền kinh tế. Hơn 5.000 chuẩn từ Trung ương đến địa phương và một lượng lớn chuẩn đo lường đang được sử dụng trong các doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học. Thời gian qua, Việt Nam đã tự nghiên cứu và sản xuất được các chuẩn đo lường như: quả cân chuẩn, bình chuẩn dung tích, thiết bị kiểm định công tơ điện, nước, huyết áp kế, bàn tạo áp suất, góp phần tiết kiệm cho ngân sách nhà nước lượng ngoại tệ đáng kể do không phải nhập khẩu từ nước ngoài. Hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn theo hướng xã hội hóa đã được đẩy mạnh; các tổ chức đo lường cơ bản đáp ứng được nhu cầu về đảm bảo đo lường trong thương mại, giao nhận hàng hóa, quản lý thị trường và xuất - nhập khẩu. Hoạt động thử nghiệm, phê duyệt mẫu phương tiện đã được tổ chức thực hiện bài bản, phù hợp với thông lệ quốc tế. Hiện nay, Việt Nam đã ban hành danh mục 68 loại phương tiện đo nhóm 2, là những phương tiện bắt buộc phải kiểm định.

Trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, trong những năm qua, hoạt động quản lý đo lường được triển khai khá hiệu quả góp phần hỗ trợ các doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế hội nhập. Hiện nay, toàn tỉnh có 6 tổ chức cung cấp dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn phương tiện đo, chuẩn đo lường được Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng chỉ định. Trong đó, có 2 đơn vị được chỉ định kiểm định đồng hồ đo nước lạnh là Chi nhánh Công ty Cổ phần Cấp thoát nước Lâm Đồng và Công ty Cổ phần Cấp thoát nước và Xây dựng Bảo Lộc; 2 đơn vị được chỉ định kiểm định công tơ điện là Trung tâm Thí nghiệm điện Lâm Đồng và Trung tâm Khuyến công và Tư vấn Phát triển Công nghiệp Lâm Đồng; 2 đơn vị được chỉ định kiểm định, hiệu chuẩn các phương tiện đo là Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Lâm Đồng (kiểm được 15/68 phương tiện đo) và Công ty TNHH Dịch vụ đo lường QMC Lâm Đồng (kiểm định 4/68 phương tiện đo). Tổng số phương tiện đo nhóm 2 do các tổ chức, cá nhân đang sử dụng trên toàn tỉnh khoảng 528.702 phương tiện đo. Năng lực kiểm định của các tổ chức kiểm định trong tỉnh đạt 17/68 loại phương tiện đo, chiếm tỷ lệ 25% tổng số phương tiện đo nhóm 2 phải được kiểm soát về đo lường theo quy định tại Thông tư số 23/2013/TT-BKHCN ngày 26/9/2013 của Bộ Khoa học và Công nghệ quy định về đo lường đối với phương tiện đo nhóm 2 và Thông tư số 07/2019/TT-BKHCN ngày 26/7/2017 của Bộ Khoa học và Công nghệ sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 23/2013/TT-BKHCN ngày 26/9/2013 của Bộ Khoa học và Công nghệ quy định về đo lường đối với phương tiện đo nhóm 2.

Hiện nay, Chính phủ đã ban hành Đề án “Tăng cường, đổi mới hoạt động đo lường hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế giai đoạn đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”. Với giải pháp này, các doanh nghiệp của Việt Nam nói chung và Lâm Đồng nói riêng sẽ có những cải tiến tích cực về hoạt động đo lường để nâng cao năng lực cạnh tranh trong thời gian tới.

Tóm lại, hoạt động tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng đang là một trong những yếu tố quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nền kinh tế hội nhập; là hoạt động đảm bảo quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng; là hoạt động có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội hiện nay. 

Số 1/2020

Góp ý của bạn đọc

Nhập mã bảo vệ
Hình ảnh CAPTCHA
Nhập mã Hiển thị ở trên vào hộp dưới đây
HDT HTML
HDT NewsBlog

BẢN TIN KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Số 48/2020 - 21/12/2020
Số 48/2020 Xem thêm
Số 47/2020 - 21/12/2020
Số 46/2020 - 14/12/2020
Số 45/2020 - 14/12/2020
Số 44/2020 - 02/12/2020
HDT HTML
Thống kê truy cập
  • 5.596.901
  • Đang online: 127
  • Trong tuần: 3.030
  • Trong tháng: 146.988
  • Trong năm: 320.965