Đăng nhập
Tư liệu

Tư liệu KH&CN

Cây Đỉnh Tùng, một loài cần được tập trung bảo tồn tại Tây Nguyên
Tư liệu khảo cứu
Khoa học công nghệ
Hoàng Thanh Trường - Viện Khoa học Lâm nghiệp Nam Trung Bộ và Tây Nguyên
2020
Một số tài liệu bạn cần đăng nhập với tư cách thành viên thì mới có thể tải toàn văn nội dung vê theo luật sở hữu trí tuệ.
Cho phép tải công cộng

Vùng đất Tây Nguyên bao phủ bởi những khu rừng bạt ngàn xanh thẳm. Chúng ta sẽ không bất ngờ bởi sự đa dạng đến kỳ lạ của các hệ sinh thái trên núi rừng của vùng đất cao nguyên này. Đặt trong bối cảnh của khu hệ thực vật vô cùng phong phú với các kiểu rừng đa dạng như rừng khộp, rừng thường xanh, rừng bán thường xanh. Một cách đặc biệt, trên những ngọn núi cao hùng vĩ của đất Tây Nguyên có những loài cây lá kim đặc sắc tuy chỉ phân bố nhỏ hẹp nhưng hiện diện trên tất cả các vùng núi cao của 5 tỉnh của Tây Nguyên. Một trong số các loài cây lá kim không thể không kể đến là Đỉnh Tùng (Cephalotaxus manni Hook. f.).

Đỉnh tùng là một loài thực vật rất đặc sắc đã được nhiều nhà nghiên cứu khắp nơi tập trung nghiên cứu cũng như đặt nền móng cho phát triển loài này trong tương lai như:  Nguyễn Đức Tố Lưu, Phillip Ian Thomas, Nguyễn Hoàng Nghĩa, Phan Kế Lộc. Theo Nguyễn Đức Tố Lưu, Phillip Ian Thomas, Phan Kế Lộc thì Việt Nam chỉ có một loài Đỉnh Tùng (Caphalotaxus) là có phân bố ở Việt Nam. Đỉnh tùng là cây gỗ lớn, tán hẹp. Tại nơi trống trải, tán cây phát triển thành hình tháp nhọn đẹp. Cây Đỉnh Tùng nhờ đó rất thích hợp trồng làm cây cảnh tại các công viên, đường phố. Nếu được trồng đường phố, Khách phương xa có thể cảm nhận như bản thân đang ở Châu Âu nhưng lại không phải Châu Âu, cây Tùng nhưng không phải kiểu Tùng của Châu Âu xa xôi cách trở. Nét đặc thù Tây Nguyên có thể hiện lên trong trẻo, đặc biệt khác lạ, không xen lẫn với những vùng đất khác .

Tuy là cây gỗ lớn, nhưng Đỉnh Tùng lại là cây có cây đực và cây cái riêng (thuật ngữ hay gọi là Đơn tính/Phân tính khác gốc).  Điều này đã gây ra áp lực không nhỏ cho sự tồn tại của loài bởi vì thiếu cây đực hoặc cây cái sẽ gây mất cân bằng “giới” rất “nguy hiểm”. Một đặc điểm khác khiến loài càng dễ lâm vào hoàn cảnh bi đát khi có phân bố địa lý khá rộng ở Việt Nam nhưng lại mọc thành cụm nhỏ hẹp, rải rác ở rừng thường xanh có khí hậu á nhiệt đới ôn hoà. Chúng còn mọc trên những vùng đất màu mỡ mà có cạnh tranh “đất đai” gay gắt với con người. Tuy chưa thể khẳng định chính xác, nhưng cây con tái sinh của loài rất hiếm gặp trên đất Tây Nguyên. Điều này cũng đã được khẳng định thêm khi Nguyễn Đức Tố Lưu và Phillip Ian Thomas, trong quá trình nghiên cứu của họ, đã đánh giá rằng cây con dưới 5 tuổi là hiếm gặp. Có thể thấy rằng áp lực từ nhiều phía có thể đã gây ảnh hưởng mạnh đến sự tồn tại của Đỉnh tùng.

Việc loài Đỉnh Tùng được đánh giá và các nghiên cứu đã được thực hiện như thế nào, có lẽ chúng ta sẽ không bàn quá sâu về điều đó. Tuy nhiên, Danh lục đỏ của IUCN (Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế) và Danh Lục Đỏ Việt Nam - 2007 đều xếp hạng Đỉnh Tùng ở mức Sẽ Nguy Cấp (VU - Vunerable); Nghị định số 06/2019/NĐ-CP (về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm và thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES)) xếp Đỉnh tùng ở nhóm IIA, nghĩa là loài này hiện chưa bị đe doạ tuyệt chủng nhưng có thể sẽ bị tuyệt chủng. Mức VU lại là mức nguy hiểm cho sự tồn tại của loài nếu không có một chiến lược hay chính sách cụ thể để có lẽ ít nhất không làm suy giảm số lượng cây hay mất vùng sống tự nhiên hiện có của loài - vốn đã tồn tại nhiều triệu năm tiến hoá và có thể xem như một loài “Tùng cổ đại” đặc sắc tại vùng núi cao Việt Nam.

Cây Đỉnh Tùng
Cây Đỉnh Tùng

Hình thái cây Đỉnh Tùng (từ trái qua phải: Hạt, cành mang nón cái, cành mang nón đực, vỏ thân, cành mang lá mặt trên, cành mang lá mặt dưới)
Hình thái cây Đỉnh Tùng (từ trái qua phải: Hạt, cành mang nón cái, cành mang nón đực, vỏ thân, cành mang lá mặt trên, cành mang lá mặt dưới)

Góp ý của bạn đọc

Nhập mã bảo vệ
Hình ảnh CAPTCHA
Nhập mã Hiển thị ở trên vào hộp dưới đây
HDT HTML
HDT NewsBlog

BẢN TIN KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Số 48/2020 - 21/12/2020
Số 48/2020 Xem thêm
Số 47/2020 - 21/12/2020
Số 46/2020 - 14/12/2020
Số 45/2020 - 14/12/2020
Số 44/2020 - 02/12/2020
HDT HTML
Thống kê truy cập
  • 6.277.585
  • Đang online: 66
  • Trong tuần: 30.727
  • Trong tháng: 170.418
  • Trong năm: 1.001.649