Đăng nhập
Tư liệu

Tư liệu KH&CN

Thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo tại Lâm Đồng
Ấn phẩm KHCN
Khoa học công nghệ
ThS. Phạm Thị Nhâm - Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng
2020
Một số tài liệu bạn cần đăng nhập với tư cách thành viên thì mới có thể tải toàn văn nội dung vê theo luật sở hữu trí tuệ.
Cho phép tải công cộng

Khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo (ĐMST) tại Việt Nam nói chung và tại Lâm Đồng nói riêng, trong những năm gần đây, đang có sự thay đổi và chuyển biến rõ rệt. Ngày càng nhiều ý tưởng, dự án khởi nghiệp sáng tạo được hình thành; nhiều cuộc thi về ý tưởng/dự án khởi nghiệp, ĐMST đã chọn ra những dự án giá trị, tham gia tầm quốc tế và đạt giải, thu hút nguồn đầu tư trong và ngoài nước; hệ sinh thái khởi nghiệp đang dần được hoàn thiện và phát huy được vai trò của mình; Chính phủ ngày càng quan tâm và đã ban hành nhiều chính sách đồng bộ cho hoạt động khởi nghiệp, ĐMST. Tuy nhiên, thực tiễn hoạt động khởi nghiệp, nhất là khởi nghiệp trong thanh niên, vẫn đang đối diện với nhiều khó khăn, thách thức, đòi hỏi các biện pháp hỗ trợ phải được thiết kế phù hợp và thống nhất, thúc đẩy hơn nữa hoạt động này trong thời gian tới.
Chính sách và các hoạt động hỗ trợ từ Chính phủ 
Trước làn sóng khởi nghiệp, ĐMST diễn ra mạnh mẽ như hiện nay, Chính phủ Việt Nam đã có nhiều nỗ lực xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và ban hành các văn bản liên quan nhằm tư vấn, hỗ trợ, thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp, ĐMST như:
Quyết định số 844/QĐ-TTg ngày 18/5/2016 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST quốc gia đến năm 2025” (Đề án 844), nhằm tuyển chọn các tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ khởi nghiệp, ĐMST. Đây là văn bản chính sách đầu tiên, bao quát nhất; là nền tảng về chính sách hỗ trợ đối với doanh nghiệp khởi nghiệp của Việt Nam.
Quyết định số 171/QĐ-BKHCN ngày 07/02/2017 của Bộ Khoa học và Công nghệ phê duyệt danh mục nhiệm vụ đặt hàng thuộc Đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST quốc gia đến năm 2025”.
Quyết định số 3362/QĐ-BKHCN ngày 07/11/2016 của Bộ Khoa học và Công nghệ quy định tạm thời xử lý hồ sơ tham gia Đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST quốc gia đến năm 2025”. Theo đó, có 12 dự án, 3 đề tài cụ thể được triển khai với mục tiêu nâng cao năng lực cho các thành phần của hệ sinh thái khởi nghiệp, ĐMST; liên kết các hệ sinh thái khởi nghiệp quốc gia; xây dựng cơ chế, chính sách phát triển khoa học và công nghệ hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Quyết định số 1665/QĐ-TTg ngày 30/10/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025”.
Quyết định số 939/QĐ-TTg ngày 30/6/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017-2025”.
Nghị định số 38/2018/NĐ-CP ngày 11/3/2018 của Chính phủ quy định chi tiết về đầu tư cho doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo. 
Quyết định số 223-QĐ/TWĐTN-BKT ngày 04/10/2019 của Ban Chấp hành Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ban hành Đề án “Thanh niên khởi nghiệp giai đoạn 2019-2022”.
Thông tư số 45/2019/TT-BTC ngày 19/7/2019 của Bộ Tài chính quy định quản lý tài chính thực hiện Đề án “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST quốc gia đến năm 2025”. 
Chương trình Techfest là sự kiện thường niên của Chính phủ dành cho cộng đồng khởi nghiệp, ĐMST nhằm quy tụ các đối tác trong hệ sinh thái khởi nghiệp, ĐMST.
Trên cơ sở đó, các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cũng đã ban hành các quyết định, kế hoạch, chương trình về khởi nghiệp, ĐMST để định hướng, đề ra mục tiêu và giải pháp cơ bản về hỗ trợ, thúc đẩy phát triển hoạt động khởi nghiệp tại địa phương.
Đặc điểm của khởi nghiệp
Các hoạt động khởi nghiệp đều tiềm ẩn rủi ro và thực tế chỉ ra rằng, không phải tất cả các hoạt động khởi nghiệp đều thành công. Do đó, trước khi tập trung vào khởi nghiệp, cần nắm bắt các đặc điểm của hoạt động khởi nghiệp, gồm:
Sự đột phá: bản chất của quá trình khởi nghiệp là quá trình hiện thực hóa ý tưởng kinh doanh giữa những người đam mê sáng tạo. Vì vậy, khởi nghiệp hướng đến việc gia tăng giá trị cạnh tranh thông qua việc tạo ra một sản phẩm chưa hề có trên thị trường hoặc tạo ra một sản phẩm với giá trị tốt hơn so với những thứ sẵn có.
Sự tăng trưởng: một doanh nghiệp khởi nghiệp sẽ không đưa ra giới hạn cho sự tăng trưởng mà hướng đến việc tăng trưởng ở mức lớn nhất có thể. Do đó, các doanh nghiệp khởi nghiệp được đánh giá là người mở đường, người khai phá thị trường và thường tạo ra ảnh hưởng lớn, định hình cho các doanh nghiệp khác cho quá trình đầu tư.
Vốn ban đầu: là đặc điểm rất cần thiết để tiến hành khởi nghiệp. Nguồn vốn cho hoạt động khởi nghiệp khá đa dạng và được chia thành 2 nguồn chính là nguồn vốn đến từ chính nội bộ vốn góp của những người sáng lập; nguồn vốn đóng góp từ bên ngoài.
Công nghệ: đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp, công nghệ được ứng dụng trong việc đạt được mục tiêu kinh doanh, tham vọng tăng trưởng. Đặc biệt, với các doanh nghiệp khởi nghiệp về sản xuất, công nghệ thường được nhấn mạnh như là một đặc tính tiêu biểu, một giá trị cạnh tranh của các sản phẩm.
Thực trạng hoạt động khởi nghiệp, ĐMST tại Việt Nam
Thời gian qua, phong trào khởi nghiệp tại Việt Nam có nhiều chuyển biến tích cực. Cùng với việc kiện toàn hệ thống chính sách, nhiều hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp đã được triển khai mạnh mẽ ở các cấp, ngành góp phần hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp, ĐMST. Nhiều cộng đồng khởi nghiệp lớn dần hình thành, hoạt động hiệu quả; một số đơn vị ươm tạo, hỗ trợ khởi nghiệp hình thành trong khu vực tư nhân, công lập.
Hiện nay, Việt Nam có khoảng 3.000 doanh nghiệp khởi nghiệp ĐMST; hệ sinh thái khởi nghiệp, ĐMST đã phát triển rộng khắp với hơn 40 quỹ đầu tư mạo hiểm, hơn 30 cơ sở ươm tạo, hơn 10 tổ chức thúc đẩy kinh doanh.
Mặc dù nhận được ưu tiên về cơ chế, chính sách, các doanh nghiệp khởi nghiệp hiện vẫn gặp hạn chế về vốn; cơ sở vật chất, nghiên cứu phát triển ý tưởng, sản phẩm; kỹ năng quản trị, điều hành kinh doanh, xúc tiến, quảng bá phát triển; khả năng đáp ứng các thủ tục hành chính liên quan đến việc gia nhập thị trường (đăng ký kinh doanh, đất đai, giấy phép kinh doanh…), bảo hộ sở hữu trí tuệ (đăng ký bảo hộ các sản phẩm sở hữu trí tuệ), thương mại hóa sản phẩm (đăng ký tiêu chuẩn, đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật), tài chính (tiêu chuẩn kế toán, hóa đơn, kê khai thuế, ưu đãi thuế…).
Hoạt động khởi nghiệp, ĐMST tại tỉnh Lâm Đồng
Để triển khai Đề án 844, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành một số văn bản như Quyết định số 740/QĐ-UBND ngày 18/4/2017 phê duyệt Đề án hỗ trợ khởi nghiệp tỉnh Lâm Đồng đến năm 2020; Văn bản số 6324/UBND-VX1 ngày 22/9/2017 về Kế hoạch hỗ trợ khởi nghiệp, ĐMST tỉnh Lâm Đồng đến năm 2020; Quyết định số 635/QĐ-UBND ngày 22/3/2019 phê duyệt Đề án Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đến năm 2025. 
Các văn bản này cơ bản đã tạo ra được môi trường thuận lợi, thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp, ĐMST tại Lâm Đồng. Quỹ Hỗ trợ khởi nghiệp được hình thành; Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ, Quỹ Khuyến công, Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã, Quỹ Hỗ trợ nông dân đã triển khai các hoạt động hỗ trợ khởi nghiệp. Công ty TNHH Đầu tư và Hỗ trợ khởi nghiệp Lâm Viên hỗ trợ nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp. Trường Đại học Đà Lạt, Đại học Yersin Đà Lạt phát động các phong trào khởi nghiệp trong học sinh, sinh viên. Các sở, ban, ngành theo chức năng, nhiệm vụ cũng triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ tổ chức, cá nhân khởi nghiệp, ĐMST. Tỉnh đoàn Lâm Đồng, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tổ chức các cuộc thi về khởi nghiệp, ĐMST; qua đó đã chọn ra các ý tưởng, dự án tham gia cấp vùng, quốc gia; một số ý tưởng đã được hiện thực hóa thành các mô hình kinh doanh hiệu quả. Trong 3 năm qua, toàn tỉnh có gần 1.000 ý tưởng, dự án tham gia các cuộc thi khởi nghiệp; trong đó, đã chọn được gần 100 ý tưởng để hỗ trợ và tham gia các cuộc thi cấp cao hơn. Một số dự án đang vận hành khá hiệu quả như dự án Hana group, dự án rượu nấm Linh chi, mô hình nuôi trùn quế bằng phế phẩm nông nghiệp…
Sau khi đạt giải, các dự án cũng đã được các sở, ngành quan tâm, hỗ trợ về xúc tiến thương mại, thương mại điện tử; đăng ký và phát triển nhãn hiệu; áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng (ISO 9001, ISO 22000, HACCP, ISO 14000…), các công cụ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, hàng hóa. 
Nhìn chung, Lâm Đồng là một trong ít các địa phương đã sớm triển khai hoạt động khởi nghiệp, ĐMST trên địa bàn. Tuy nhiên, so với các địa phương khác như Quảng Nam, Đắk Lắk…, tỉnh Lâm Đồng cần có những hoạt động tích cực hơn để tiến đến giai đoạn tăng tốc của hệ sinh thái, hỗ trợ nhiều ý tưởng thành các mô hình kinh doanh hiệu quả hơn.
Một số vấn đề mà Lâm Đồng đang gặp phải
Các cơ chế về hoạt động khởi nghiệp, ĐMST đã được ban hành và hoàn thiện; tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, một số điểm vẫn còn bất cập, gây khó khăn trong quá trình triển khai; một vài điểm cần phải điều chỉnh cho phù hợp với thực tế hiện nay.
Quỹ Hỗ trợ khởi nghiệp tỉnh được thành lập vào ngày 31/5/2018 theo Quyết định số 1027/QĐ-UBND của UBND tỉnh Lâm Đồng, với 5 tỷ đồng từ nguồn vốn nhà nước hỗ trợ ban đầu giai đoạn 2017-2020; 1 tỷ đồng từ đóng góp của doanh nghiệp. Nhưng đến nay, mới chỉ cho 1 dự án vay với tổng số tiền 300 triệu đồng, nguyên nhân là do yêu cầu phải có tài sản thế chấp; trong khi đó, các dự án khởi nghiệp chỉ bắt đầu bằng ý tưởng, tỉnh Lâm Đồng chưa có nhà đầu tư mạo hiểm. Tỉnh mới thành lập 1 vườn ươm (Công ty TNHH Đầu tư và Hỗ trợ khởi nghiệp Lâm Viên) nên còn hạn chế về nguồn lực; đặc biệt, tỉnh chưa có khu làm việc chung để kết nối các doanh nghiệp. Tổ hỗ trợ khởi nghiệp và Hội đồng xét duyệt ý tưởng làm việc theo cơ chế kiêm nhiệm, thường xuyên thay đổi nhân sự nên gặp khó khăn trong công tác điều hành và kết nối. Các dự án khởi nghiệp vẫn chưa có chất lượng đồng đều; có dự án đã đưa ra được ý tưởng mới, sáng tạo, phân tích rõ thị trường và đối thủ cạnh tranh, thể hiện được năng lực của nhóm khởi nghiệp, có biện pháp tổ chức thực hiện; tuy vậy, hầu hết vẫn còn hình thành ở dạng ý tưởng, chưa thực sự hiểu thị trường, chưa nêu được mức độ sáng tạo của sản phẩm, công nghệ hay mô hình kinh doanh; đặc biệt, các dự án đều ít quan tâm đến vấn đề khai thác tài sản trí tuệ, biện pháp quản lý chất lượng sản phẩm, các thủ tục pháp lý cần thực hiện. Văn hóa chấp nhận rủi ro chưa phổ biến, nhất là trong cơ chế tài chính từ nguồn ngân sách Nhà nước.
Một số đề xuất 
Trong thời gian tới, để hoạt động khởi nghiệp, ĐMST tại tỉnh Lâm Đồng được thúc đẩy, có hiệu quả, cần tập trung giải quyết một số vấn đề sau:
- Hoàn thiện về cơ chế: các tổ chức trong hệ sinh thái khởi nghiệp cùng rà soát, sửa đổi Đề án khởi nghiệp, ĐMST của tỉnh đến năm 2025 cho phù hợp với bối cảnh hiện nay.
- Xây dựng khu làm việc chung để có sự kết nối giữa các thành tố trong hệ sinh thái, tránh chồng chéo về chức năng để nguồn kinh phí từ ngân sách Nhà nước, doanh nghiệp đầu tư được sử dụng và vận hành một cách hiệu quả.
- Hoàn thiện quy trình xét chọn các ý tưởng/dự án khởi nghiệp, ĐMST; có cơ chế hỗ trợ đồng bộ; có sự kết nối với các quỹ, chương trình hỗ trợ doanh nghiệp của các sở, ngành.
- Đẩy mạnh hoạt động truyền thông về khởi nghiệp, ĐMST.
- Tăng cường công tác đào tạo, tập huấn về khởi nghiệp, ĐMST trên cơ sở phân loại các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
- Tổ chức thành công ngày hội khởi nghiệp để chọn ra các ý tưởng, dự án khởi nghiệp xuất sắc, giới thiệu tham gia cuộc thi cấp vùng, quốc gia.
- Tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành trong hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST của tỉnh.
- Triển khai đồng bộ công tác hỗ trợ một số mô hình khởi nghiệp, ĐMST.
- Thành lập các nhóm hỗ trợ chuyên sâu về thủ tục hành chính, pháp lý; xúc tiến thương mại, thương mại điện tử; hoàn chỉnh công nghệ và đưa vào thương mại; nguồn vốn, nhân lực; các dịch vụ kỹ thuật. 

Số 5/2020

Góp ý của bạn đọc

Nhập mã bảo vệ
Hình ảnh CAPTCHA
Nhập mã Hiển thị ở trên vào hộp dưới đây
HDT HTML
HDT NewsBlog

BẢN TIN KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Số 48/2020 - 21/12/2020
Số 48/2020 Xem thêm
Số 47/2020 - 21/12/2020
Số 46/2020 - 14/12/2020
Số 45/2020 - 14/12/2020
Số 44/2020 - 02/12/2020
HDT HTML
Thống kê truy cập
  • 5.607.519
  • Đang online: 275
  • Trong tuần: 8.130
  • Trong tháng: 8.130
  • Trong năm: 331.583