Đăng nhập
Tư liệu

Tư liệu KH&CN

Hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học kỹ thuật - Giải pháp hiệu quả góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong trường phổ thông
Ấn phẩm KHCN
Khoa học công nghệ
Lâm Mã Quốc Dũng Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồng
2020
Một số tài liệu bạn cần đăng nhập với tư cách thành viên thì mới có thể tải toàn văn nội dung vê theo luật sở hữu trí tuệ.
Cho phép tải công cộng

Một trong những nhiệm vụ, giải pháp về đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế là tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học.
Nghiên cứu khoa học (NCKH) trong học sinh là một quá trình học tập, rèn luyện; thông qua NCKH, năng lực sáng tạo, khả năng tư duy của học sinh được phát triển toàn diện; tập cho học sinh ý thức tự học, tự tìm tòi, quan sát và phát hiện sự thay đổi của các sự vật xung quanh, kết hợp những kiến thức đã biết để lý giải sự vật, hiện tượng mà mình quan tâm; từ đó, giúp học sinh tiếp cận, làm quen với NCKH.
Nhận thức được tầm quan trọng của việc NCKH trong học sinh, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức Cuộc thi Khoa học kỹ thuật (KHKT) cho học sinh để giáo dục thế hệ trẻ phát triển toàn diện. Đây cũng là hình thức thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, phát triển năng lực học sinh, nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường. Khơi dậy niềm đam mê nghiên cứu, sáng tạo khoa học, vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn của cuộc sống. Tạo cơ hội để học sinh giới thiệu kết quả nghiên cứu, sáng tạo khoa học; đồng thời, trao đổi, giao lưu văn hóa, giáo dục giữa học sinh với học sinh, học sinh với giáo viên, giúp các em giao lưu và hội nhập quốc tế.
Cuộc thi góp phần thể hiện sự quan tâm của các cấp ở địa phương, nâng cao chất lượng của việc dạy học trong các nhà trường; đặc biệt, học sinh đã mạnh dạn vận dụng kiến thức, kỹ năng đã được học ứng dụng vào thực tiễn đời sống, sản xuất, áp dụng khoa học kỹ thuật để tạo ra những sản phẩm khoa học phục vụ học tập và nuôi dưỡng ý tưởng sáng tạo. Cuộc thi đã thu hút sự quan tâm của đông đảo phụ huynh, các nhà khoa học tham gia giúp đỡ về khoa học, kỹ thuật, tài chính; qua đó, tạo động lực mạnh mẽ cho học sinh học tập, nghiên cứu; biến các ước mơ, ý tưởng khoa học thành sản phẩm hiện thực. 
Đối với học sinh, NCKH khuyến khích các em quan tâm đến những vấn đề của cuộc sống, liên hệ kiến thức học được ở trường phổ thông với thực tế sinh động của thế giới tự nhiên và xã hội; rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức tổng hợp để giải quyết các vấn đề thực tiễn, định hướng nghề nghiệp cho các em sau này. 
Hoạt động NCKH của các em học sinh đã góp phần tạo lập mối liên hệ, đưa các nhà khoa học cùng phòng thí nghiệm tại các trường đại học, viện nghiên cứu về gần với các trường phổ thông; tạo điều kiện cho học sinh có cơ hội gặp gỡ các nhà khoa học đầu ngành, được hướng dẫn tìm tòi, sáng tạo trong NCKH, từ đó thực hiện một cách sinh động phương châm của giáo dục hiện đại: học đi đôi với hành, lý thuyết gắn liền với thực tiễn; kết hợp giáo dục nhà trường, giáo dục gia đình và giáo dục xã hội. Hoạt động này cũng góp phần tăng cường liên thông giữa giáo dục phổ thông với giáo dục đại học, hỗ trợ hướng nghiệp cho học sinh phổ thông.
Cuộc thi KHKT được Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồng tổ chức từ năm 2009. Theo đó, Sở Giáo dục và Đào tạo đã ban hành các văn bản chỉ đạo triển khai Cuộc thi và phối hợp với Intel Việt Nam để tổ chức tập huấn công tác nghiên cứu KHKT cho đội ngũ giáo viên. Từ đó, Cuộc thi KHKT đã trở thành một hoạt động chuyên môn trọng tâm của ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồng; công tác tổ chức tập huấn, hội thảo, hội nghị về NCKH trong học sinh được tổ chức thường xuyên trong từng năm học. Việc triển khai Cuộc thi đã đạt được kết quả đáng khích lệ; từ 27 đề tài của 6 trường THPT tham gia thi cấp tỉnh năm 2009 đã tăng lên 150 đề tài (chọn lọc từ hơn 550 dự án cấp cơ sở) của hơn 60 trường phổ thông năm 2020. Qua 12 lần tổ chức Cuộc thi, số lượng, chất lượng các dự án và số lượng học sinh tham gia đã không ngừng tăng lên. 
Từ khi Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Cuộc thi KHKT cấp quốc gia (năm 2012) đến nay, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lâm Đồng đều tham gia và đạt kết quả cao; đó là 4 năm liền đều có đề tài được Bộ Giáo dục và Đào tạo chọn tham gia các cuộc thi quốc tế. Trong đó, năm 2011, có 1 đề tài được Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO - The World Intellectual Property Organization) trao bằng chứng nhận và Huy chương Đồng. Đặc biệt, tại Hội thi KHKT quốc tế - Intel ISEF năm 2016, Việt Nam có 6 dự án tham dự và có 4 dự án đạt giải Ba thuộc các lĩnh vực hóa học, kỹ thuật môi trường, kỹ thuật cơ khí, sinh học tế bào và phân tử; trong đó, Lâm Đồng có dự án "Nghiên cứu khả năng gắn và tiêu diệt một số tế bào ung thư của kháng thể kháng nhân" - tác giả Nguyễn Thu Minh Châu, Hoàng Lữ Đức Chính (Trường THPT Chuyên Thăng Long Đà Lạt).
Năm 2017, đề tài "Phần mềm hỗ trợ học hóa học tích hợp công nghệ AR trên Android" - tác giả Trần Thị Anh Thư (Trường THPT Chuyên Bảo Lộc) đạt giải Tư tại Hội thi Intel ISEF 2017.

Số liệu thống kê về Cuộc thi KHKT dành cho học sinh  trung học cấp tỉnh giai đoạn 2015-2020
Số liệu thống kê về Cuộc thi KHKT dành cho học sinh trung học cấp tỉnh giai đoạn 2015-2020

Cuộc thi đã phát huy khả năng sáng tạo, tạo sân chơi bổ ích, trí tuệ và khoa học cho học sinh phổ thông, tìm kiếm những ý tưởng khoa học, mới lạ, độc đáo; sáng kiến và giải pháp cụ thể, thiết thực. Phong trào NCKH của học sinh trung học tỉnh Lâm Đồng ngày càng phát triển theo chiều rộng, có những bước tiến vững chắc. Bên cạnh đó, các ý tưởng, đề xuất, sáng tạo thể hiện sự đầu tư, suy nghĩ nghiêm túc của các đề tài dự thi đã cho thấy sự phát triển theo chiều sâu của phong trào. Cuộc thi KHKT cấp tỉnh đã thu hút đông đảo học sinh, thầy/cô giáo, nhà khoa học ở địa phương tham gia và ngày càng có sức lan tỏa lớn, không phân biệt vùng, miền với các điều kiện khác nhau.

Lễ khai mạc Cuộc thi KHKT tỉnh Lâm Đồng lần thứ 12 năm 2020
Lễ khai mạc Cuộc thi KHKT tỉnh Lâm Đồng lần thứ 12 năm 2020

Ban Giám khảo phỏng vấn trực tiếp  tại các gian trưng bày poster
Ban Giám khảo phỏng vấn trực tiếp tại các gian trưng bày poster

Mặc dù hoạt động NCKH của học sinh đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua nhưng vẫn còn một số hạn chế nhất định như: 
- Một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của NCKH đối với việc đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh. Bên cạnh đó, việc phát huy khả năng khám phá, tư duy độc lập, sáng tạo ở học sinh phổ thông chưa cao. Học sinh vẫn còn gặp khó khăn trong việc xác định ý tưởng, lựa chọn đề tài và sắp xếp thời gian dành cho NCKH. 
- Năng lực hướng dẫn học sinh NCKH của một số giáo viên còn hạn chế, chưa tạo cơ hội để học sinh phát huy tính tích cực, tự lực, sáng tạo trong việc đề xuất và thực thi ý tưởng sáng tạo; chưa hướng dẫn học sinh xây dựng kế hoạch nghiên cứu để phê duyệt trước khi tiến hành nghiên cứu; giáo viên chưa hướng dẫn học sinh thực hiện đầy đủ các yêu cầu về hồ sơ dự thi. Một số giáo viên hướng dẫn chưa nắm được các quy định của Cuộc thi, kể cả tiêu chí đánh giá dự án dự thi. Một vài dự án còn nặng “bóng dáng” của người hướng dẫn từ ý tưởng đến việc trình bày kết quả nghiên cứu. Sự gắn kết giữa trường phổ thông với các trường cao đẳng, đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ trong quá trình tổ chức cho học sinh nghiên cứu còn chưa chặt chẽ và thường xuyên. Các trường phổ thông chưa tranh thủ được nhiều nguồn lực từ các trường đại học, viện nghiên cứu, cơ sở khoa học và công nghệ cho hoạt động NCKH của học sinh. 
Do đó, để hoạt động NCKH của học sinh trung học tiếp tục trở thành hoạt động thường xuyên và ngày càng có chất lượng, công tác bồi dưỡng giáo viên đóng vai trò vô cùng quan trọng. Đặc biệt, việc nâng cao năng lực tự nghiên cứu và hướng dẫn học sinh NCKH cho sinh viên sư phạm, những giáo viên tương lai cần:
- Chú ý bồi dưỡng lực lượng sinh viên trẻ có tri thức và tâm huyết trong NCKH và hướng dẫn NCKH. Đưa nội dung hướng dẫn học sinh NCKH vào các buổi sinh hoạt chuyên đề, ngoại khóa trong đào tạo sinh viên sư phạm. 
- Tổ chức các hoạt động hội thảo, tập huấn, bồi dưỡng cho sinh viên sư phạm về phương pháp, kỹ năng NCKH và hướng dẫn học sinh NCKH; tạo điều kiện, khuyến khích để sinh viên tham gia hội nghị, hội thảo khoa học và triển khai áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Đồng thời, cần nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh cho sinh viên; phải xem đây là một rào cản cần phải vượt qua nếu muốn hướng dẫn học sinh đạt kết quả cao trong NCKH, vươn đến các cuộc thi trong khu vực và quốc tế. 
- Cần tăng cường hơn nữa mối quan hệ giữa khoa Sư phạm với nhà trường phổ thông trong các mặt công tác, trong đó có NCKH; tăng cường các sinh hoạt chuyên môn học thuật giữa các giảng viên, sinh viên khoa Sư phạm với giáo viên, học sinh trường phổ thông. 

Năm học 2019-2020, Cuộc thi KHKT có 150 dự án của 62 đơn vị với 273 học sinh tham dự vòng thi cấp tỉnh. Trong đó, có 48 dự án của 11 phòng Giáo dục và Đào tạo; 102 dự án của 51 trường THPT. Qua vòng thẩm định, Ban Tổ chức đã chọn được 89 dự án của 52 đơn vị tham gia trưng bày poster tại Cuộc thi. Cụ thể, 23 dự án của 19 trường THCS thuộc 10 phòng Giáo dục và Đào tạo; 66 dự án của 42 trường THPT với 158 học sinh đến từ 116 trường THPT và 42 trường THCS vào vòng chung cuộc. Kết quả cuộc thi: 5 giải Nhất, 10 giải Nhì, 19 giải Ba, 55 giải Tư. 
5 dự án đoạt giải Nhất gồm:
- Nghiên cứu ảnh hưởng của Nano cacbon đa tường đến độ bền sợi tơ của tằm dâu tại Bảo Lộc - Lâm Đồng - tác giả: Nguyễn Thị Thu Phương (lớp 11 Sinh), Huỳnh Thị Như Thảo (lớp 
11 Tin) - Trường THPT Chuyên Bảo Lộc.
- EEGVoice - Thiết bị sử dụng công nghệ sóng não hỗ trợ bệnh nhân sau tai biến - tác giả: Trần Đức Minh (lớp 12 Tin), Huỳnh Bảo Phúc (lớp 12 Anh) - Trường THPT Chuyên Bảo Lộc.
- Khảo sát hành vi dư lượng của hoạt chất Acephate từ thuốc trừ sâu Monster 40 EC nhằm khuyến cáo quy trình sản xuất và tiêu dùng an toàn sản phẩm quả cà tím (Solanum melongena) trồng tại Đức Trọng, Lâm Đồng - tác giả: Đặng Nhật Hạ (lớp 11 Anh), Nguyễn Thùy Dương (lớp 11 Hóa) - Trường THPT Chuyên Thăng Long Đà Lạt.
- Thực trạng nghề gốm của người Chu ru ở làng Krăng Gọ, xã Pró, huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng và một số định hướng bảo tồn, phát huy trong thời gian tới - tác giả: Pơ Ju Nai Uyển My (lớp 12A1), Nguyễn Thị Luyến (lớp 12 A3) - Trường THPT P’Roh.
- Nâng cao hiệu quả của phương pháp sinh học trong trị tuyến trùng bằng chế phẩm hệ mang nano chứa đồng thời các tinh dầu ớt, quế và neem - tác giả: Nguyễn Thị Hải Yến (lớp 9A5), Vũ Lê Cẩm Tú (lớp 8A14) - Trường THCS Nguyễn Du, thành phố Đà Lạt. Dự án này cũng đạt giải Tư tại Cuộc thi KHKT cấp quốc gia dành cho học sinh trung học năm 2019-2020.

Số 6/2020

Góp ý của bạn đọc

Nhập mã bảo vệ
Hình ảnh CAPTCHA
Nhập mã Hiển thị ở trên vào hộp dưới đây
HDT HTML
HDT NewsBlog

BẢN TIN KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Số 48/2020 - 21/12/2020
Số 48/2020 Xem thêm
Số 47/2020 - 21/12/2020
Số 46/2020 - 14/12/2020
Số 45/2020 - 14/12/2020
Số 44/2020 - 02/12/2020
HDT HTML
Thống kê truy cập
  • 5.988.792
  • Đang online: 191
  • Trong tuần: 14.945
  • Trong tháng: 53.762
  • Trong năm: 712.856