Đăng nhập
Tư liệu

Tư liệu KH&CN

Biến đổi dị thường của thời tiết, khí hậu thủy văn ở Tây Nguyên
Tư liệu khảo cứu
Địa lý
NGUYỄN VĂN THƯỜNG
2001
Một số tài liệu bạn cần đăng nhập với tư cách thành viên thì mới có thể tải toàn văn nội dung vê theo luật sở hữu trí tuệ.
Cho phép tải công cộng

Năm 1997 thời tiết khí hậu thủy văn ở Tây Nguyên có những biến dị khác thường. Nhiều người cho rằng: Đó là sự biến đổi khí hậu đột biến hay điểm nút của một chu kỳ khí hậu. Đài khí tượng - thủy văn khu vực Tây Nguyên đã tập trung nghiên cứu, phân tích quá trình diễn biến của thời tiết, khí hậu, thủy văn trong năm 1996-1997, đặc biệt là tình hình phân phối mưa ở Tây Nguyên trong năm 1997.

 Năm 1996 là năm có lượng mưa năm phổ biến ở Tây Nguyên đạt trên trung bình nhiều năm (TBNN) và mùa mưa lũ kết thúc muộn hơn 1 tháng so với TBNN. Do vậy tình hình khô hạn ở Tây Nguyên trong vụ Đông Xuân 1996-1997 không nghiêm trọng. Hơn nữa ngay trong những tháng đầu năm, cụ thể là tháng 2.1997, hầu hết các nơi ở Tây Nguyên đã có mưa và thật là đặc biệt và hiếm thấy lượng mưa tháng 2 ở một số nơi đã đạt hoặc xấp xỉ đạt chỉ tiêu mùa mưa. Cụ thể là: vùng phía Nam tỉnh Dak Lak (Đak Nông, Đak Rlâp) lượng mưa tháng 2 đã đạt tới 294 mm, vùng Di Linh - Bảo Lộc tỉnh Lâm Đồng đạt 187 mm, vùng Đà Lạt xấp xỉ 100 mm, vùng trung tâm và phía Đông tỉnh Dak Lak đạt từ 50-75 mm. 

Sang tháng 3 năm 1997 nhiều nơi lượng mưa giảm so với tháng 2, nhưng một số nơi như vùng cực Bắc Tây Nguyên và Nam Tây Nguyên lượng mưa tháng tăng lên rõ rệt, đáng chú ý là Đà Lạt đạt 153,4 mm, các vùng khác ở tỉnh Lâm Đồng đạt từ 85-100mm. 

Sang tháng 4.1997 toàn bộ Tây Nguyên đã chính thức vào mùa mưa, điều này rất ít có ở Tây Nguyên và thật là một dị thường đặc biệt như các vùng phía Đông và Đông Nam tỉnh Gia Lai (An Khê, A Yun Pa), phía Đông tỉnh Dak Lak (Ma Drak) cũng chính thức vào mùa mưa, cá biệt ở Ma Drak lượng mưa tháng 4 đạt 239mm và cho đến nay là tháng có lượng mưa tháng lớn nhất trong năm. 

Tháng 5.1997 lượng mưa ở Tây Nguyên khá đồng đều, lượng mưa tháng đều đạt xấp xỉ và trên 200 mm, cá biệt vùng phía Đông tỉnh Dak Lak đạt 140 mm là vùng lượng mưa tháng thấp nhất ở Tây Nguyên. 

Tháng 6.1997 lượng mưa hầu hết các nơi ở Tây Nguyên giảm đáng kể so với tháng 5 và phổ biến chỉ đạt từ 100-150 mm. Riêng các vùng phía Đông và Đông Nam tỉnh Gia Lai, phía Đông và Đông Bắc tỉnh Dak Lak lượng mưa không đáng kể chỉ đạt 15-20 mm và tình hình mưa trên kéo dài đến đầu tháng 7, cá biệt đến trung tuần tháng 7. Điều đó cũng hiếm có một thời kỳ khô hạn giữa mùa mưa dài và ở phạm vi rộng như vậy, bao gồm phía Đông tỉnh Kon Tum, vùng trung tâm và phía Đông, Đông Nam và Nam tỉnh Gia Lai, vùng trung tâm và phía Bắc, Đông tỉnh Dak Lak. 

Tháng 8 và tháng 9 năm 1997, ở Tây Nguyên, nhìn chung lượng mưa và phân bố mưa tương đối phù hợp với quy luật nhiều năm. 

Sang tháng 10.1997 lượng mưa tháng đã giảm rõ rệt ở Bắc và Trung Tây Nguyên. Riêng vùng Nam Tây Nguyên (tỉnh Lâm Đồng) lượng mưa duy trì phù hợp quy luật nhiều năm. Đáng chú ý là lượng mưa tháng thấp chưa từng có ở thành phố Buôn Ma Thuột (tỉnh Dak Lak) và vùng ven chỉ đạt 16,3 mm so với TBNN là 268, 5 mm và vùng phía Đông tỉnh Dak Lak (Ma Drak) lượng mưa tháng chỉ đạt 179 so với TBNN là 430 mm. Nói chung lượng mưa tháng 10.1997 ở Bắc và Trung Tây Nguyên ở mức thấp hơn từ 100-200 mm, cá biệt có nơi thấp hơn từ 200-250 mm so với TBNN. 

Tính đến hết tháng 10.1997 một số vùng ở Tây Nguyên lượng mưa đã đạt xấp xỉ hoặc vượt TBNN. Các vùng phía Đông tỉnh Gia Lai, trung tâm và vùng phía Đông tỉnh Dak Lak lượng mưa còn thiếu hụt từ 500-900 mm mới đạt giá trị TBNN. 

Mưa năm 1997 ở Tây Nguyên biến đổi rất dị thường, không phù hợp với quy luật nhiều năm. Mùa mưa đến sớm và kết thúc sớm. Do sự phân phối mưa ở nhiều vùng rất trái với quy luật đã xảy ra hiện tượng khô hạn hết sức nghiêm trọng kéo dài trong tháng 6 và tháng 7 ở cả một vùng rộng lớn ở Bắc và Trung Tây Nguyên.  

Khô hạn giữa mùa mưa vừa qua đã làm chết hàng trăm ha cao su mới trồng, hàng ngàn ha cà phê bị khô héo giảm năng suất, chất lượng của vụ thu hoạch, số lượng mủ của hàng trăm ha cao su đang ở thời kỳ thu hoạch bị giảm sút. Hàng ngàn ha lúa, ngô của vụ hè thu năng suất kém hoặc không có thu hoạch.  

Do những biến đổi dị thường của thời tiết, khí hậu, thủy văn, trong năm 1997, tài nguyên nước mặt (lượng dòng chảy trên các sông suối, hồ chứa, đập tràn...) và cả nước ngầm ở Bắc và Trung Tây Nguyên ở mức quá thấp so với TBNN. Theo dự báo của Đài khí tượng - thủy văn khu vực Tây Nguyên, tình hình khô hạn năm 1998 sẽ rất khắc nghiệt, ngay từ tháng 2.1998 và sẽ kéo dài 2-3 tháng. Đặc biệt chú ý là các tỉnh Dak Lak, Gia Lai và Kon Tum phải sớm có ngay một kế hoạch trữ nước tối đa cho các công trình dùng nước như hồ chứa, đập tràn, thủy điện ..., quản lý sử dụng tài nguyên nước phải hợp lý và khoa học.  

Tài nguyên nước ở Tây Nguyên là vô cùng quý giá và đặc biệt tài nguyên nước trong mùa khô - sự sống còn của nền kinh tế Tây Nguyên. 

Đúng là: Lợi bất trùng lai, họa vô đơn chí và thiên thời, địa lợi, nhân hòa. Biến đổi dị thường của thời tiết, khí hậu, thủy văn ở Tây Nguyên đã ảnh hưởng hết sức nghiêm trọng đến sự phát triển của nền kinh tế Tây Nguyên. Các nhà khoa học khí tượng - thủy văn cần có ngay một chương trình nghiên cứu của sự biến đổi dị thường này, sớm có những đề xuất và khuyến cáo các nhà lãnh đạo, các nhà quản lý kinh tế, các nhà khoa học ... ở Tây Nguyên lập một kế hoạch và biện pháp đối phó, khắc phục, hạn chế thấp nhất những thảm họa của thiên tai. 

KS. NGUYỄN VĂN THƯỜNG

Đài khí tượng - thủy văn khu vực Tây Nguyên

Góp ý của bạn đọc

Nhập mã bảo vệ
Hình ảnh CAPTCHA
Nhập mã Hiển thị ở trên vào hộp dưới đây
HDT HTML
HDT NewsBlog

BẢN TIN KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Số 48/2020 - 21/12/2020
Số 48/2020 Xem thêm
Số 47/2020 - 21/12/2020
Số 46/2020 - 14/12/2020
Số 45/2020 - 14/12/2020
Số 44/2020 - 02/12/2020
HDT HTML
Thống kê truy cập
  • 5.365.604
  • Đang online: 116
  • Trong tuần: 3.026
  • Trong tháng: 89.668
  • Trong năm: 89.668