Đăng nhập
Tư liệu

Tư liệu KH&CN

Hiện tượng El Nino
Tư liệu khảo cứu
Địa lý
NGUYỄN CHUNG TÚ
2001
Một số tài liệu bạn cần đăng nhập với tư cách thành viên thì mới có thể tải toàn văn nội dung vê theo luật sở hữu trí tuệ.
Cho phép tải công cộng

El Nino (tiếng Tây Ban Nha, đọc là En Ni nhô, nghĩa là "hài đồng"), là một hiện tượng về khí hậu mà tên do các người đánh cá Pérou đặt cho khi lần đầu tiên họ quan sát thấy hiệu ứng đó, mạnh cực đại vào dạo Noel. Nguyên nhân là tương tác giữa các lớp bề mặt của đại dương và khí quyển trong vùng nhiệt đới của Thái Bình Dương. Chu kỳ của nó là hai hay ba năm, và người ta có thể biết trước một năm (năm 1996, người ta đã biết rằng hiện tượng sẽ xảy ra vào tháng 3 năm 1997 và sẽ kéo dài đến tháng 5 năm 1998). Kể về thời gian lâu dài và cường độ hiện tượng, El Nino 1997 so sánh được với El Nino 1982-1983 mà người ta đã gọi là "El Nino của thế kỷ XX" rồi, thành ra thế kỷ này có tới hai cực đại về El Nino. 

Các cơ quan nghiên cứu hiệu ứng này gồm có: 

- OMM (organisation mondiale de la météorologie = Tổ chức thế giới về khí tượng) là cơ quan chủ quản. Các bộ phận trực thuộc là: 

+ PCM (programme climatologique mondial = chương trình khí hậu toàn cầu), Giám đốc là Michael Coughlan; 

+ PRMC (programme de recherche modiale sur le climat = chương trình nghiên cứu toàn cầu về khí hậu), Giám đốc là Hartmut Grassl; 

+ TOGA (tropical oceans and globe atmosphere = chương trình khảo sát đại dương nhiệt đới và khí quyển toàn cầu) thành lập năm 1985 đã tiên đoán El Nino 1997. 

Theo OMM, giai đoạn nóng sẽ kéo dài tới tháng 5 năm 1998 rồi các điều kiện bình thường, đặc biệt là nước lạnh sẽ vào phần xích đạo của Đông Thái Bình Dương, sẽ trở nên ổn định. Ngày nay, khác với năm 1982-1983, người ta biết rõ, hơn xưa nhiều, các cơ chế của hiện tượng. Nước Đông Thái Bình Dương nhiệt đới nóng lên do El Nino 97, tăng nhiệt độ từ tháng 3 tới tháng 6.

 Tác động của El Nino 97 là những gì? Trước hết gây nên hạn hán ở các vùng nhiệt đới hay gần nhiệt đới, ở phía Đông Nam của Thái Bình Dương và trung tâm Nam Mỹ. Người ta cũng quan sát thấy độ giảm sút bão nhiệt đới và gió xoáy lốc ở Bắc Đại Tây Dương nhưng gần nhiệt đới, và ở phía Đông của Bắc Thái Bình Dương. Trái lại, ở Đông Phi (Somali, Ethiopi, Kenya) thì mưa nhiều gây lụt lội. Hình như El Nino cũng là thủ phạm cháy rừng ở Indonesia, tỏa ra khói và sương mù trên khắp vùng Đông Nam á. Bão Linda (bão số 5) tàn phá vùng đồng bằng sông Cửu Long vào đầu tháng 11.1997 (Cà Mau, Sóc Trăng,...) dữ dội nhất từ một thế kỷ nay, có phải là một khía cạnh tác quái của El Nino không? 

Vénézuéla cho rằng El Nino sẽ làm tăng số nạn nhân bệnh sốt rét trong năm 1998. Nước này đồng ý với công cuộc nghiên cứu của hai thầy thuốc ở trường Y khoa nhiệt đới Luân Đôn. Trong vòng 45 năm trở lại đây, cứ mỗi khi hiệu ứng El Nino xuất hiện, ở Vénézuéla mưa ít đi và số người chết vì sốt rét tăng 37%. Riêng năm 1998, vì hiệu ứng El Nino rất mạnh, rất có thể số người chết vì bệnh đó sẽ cao hơn. Các nước láng giềng (Colombi, Guyan,...) và cả châu Phi, châu Á cũng phải coi chừng vì những thay đổi khí hậu có hại cho con người nhưng lại thuận lợi cho muỗi và sâu bọ. 

Sau cùng, Hartmut Grassl, Giám đốc PRMC, nói rằng rất có thể có liên hệ giữa El Nino và sự nóng lên của trái đất. Khí thải gây hiệu ứng lồng kính (khí thải ngăn cản tia hồng ngoại, tức là bức xạ nhiệt, không thoát ra được) và hiệu ứng lồng kính thuận lợi cho El Nino. Hội nghị thượng đỉnh APEC hiện nay gồm 18 nước ven Thái Bình Dương (sang năm thành 21 nước vì kết nạp thêm Nga, Pérou và Việt Nam) loan báo mấy con số đáng sợ: 

- Đến năm 2000, lượng SO2 (dioxit lưu huỳnh) mà riêng châu Á thải ra bằng lượng SO2 của châu Âu và Bắc châu Mỹ cộng lại (vì dùng than đốt nhiều quá). 

- Năm 1985, lượng khí thải gây hiệu ứng lồng kính của riêng châu Á chiếm 20%, năm 2000, tỷ lệ nói trên tăng lên tới 30%. 

- Năm 1995, châu Á có dân số 3,4 tỷ người, đến năm 2025 sẽ tăng lên là 4,9 tỷ người.  

- Năm 2015, khối APEC có 13 thành phố mà dân số vượt 8 triệu người (trong đó có thành phố Hồ Chí Minh). 

Hội nghị chống hiệu ứng lồng kính quy tụ 1.400 đại biểu từ 147 nước tới Kyoto (thành phố cổ kính của Nhật, chắc không khí không ô nhiễm) đã họp từ ngày 1 tới ngày 10.12.1997 để bàn chống ô nhiễm. Ngoài ra còn có 3.600 quan sát viên và 400 phóng viên báo chí có mặt. Các nước châu Âu đề nghị năm 2010 giảm 10% khí thải, và năm 2015 giảm 15%. Canada hứa giảm 3% vào năm 2010 và thêm 5% nữa (thế là 8% chăng?) vào năm 2015. Nhật hứa 5%, Hoa Kỳ đề nghị Hội nghị lần này chỉ xét giảm ba khí (khí carbonic, mêtan và oxit nitrogen) từ 3 đến 5% vào năm 2010. Còn hoãn xét trường hợp các khí PFC (polyfluoro carbon), SF6 (hexafluorur lưu huỳnh) và HFC (hydrofluoro carbon) thay thế CFC bị cấm vì làm thủng lớp ozon ngăn chặn tia tử ngoại nguy hiểm. Nhiều nước nghĩ rằng có thể giảm hiệu ứng lồng kính bằng trồng cây xanh, rừng xanh. 

GS. TS. NGUYỄN CHUNG TÚ 

Góp ý của bạn đọc

Nhập mã bảo vệ
Hình ảnh CAPTCHA
Nhập mã Hiển thị ở trên vào hộp dưới đây
HDT HTML
HDT NewsBlog

BẢN TIN KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Số 48/2020 - 21/12/2020
Số 48/2020 Xem thêm
Số 47/2020 - 21/12/2020
Số 46/2020 - 14/12/2020
Số 45/2020 - 14/12/2020
Số 44/2020 - 02/12/2020
HDT HTML
Thống kê truy cập
  • 5.365.550
  • Đang online: 62
  • Trong tuần: 2.972
  • Trong tháng: 89.614
  • Trong năm: 89.614